Je\u015bli masz na g\u00f3rze ramienia ma\u0142y, okr\u0105g\u0142y, lekko zapadni\u0119ty \u015blad, to mo\u017cliwe, \u017ce nosisz na sk\u00f3rze kawa\u0142ek historii. Taki znak bywa mylony ze znamieniem, starym strupkiem albo \u201epami\u0105tk\u0105 po dzieci\u0119cej przygodzie\u201d. A jednak u wielu os\u00f3b to nie przypadek, tylko efekt szczepienia, kt\u00f3re zmieni\u0142o \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy raz zwr\u00f3ci\u0142em na to uwag\u0119 u kogo\u015b z rodziny. Taki idealnie okr\u0105g\u0142y do\u0142ek na sk\u00f3rze, jakby kto\u015b delikatnie odcisn\u0105\u0142 ma\u0142\u0105 monet\u0119. Pomy\u015bla\u0142em: \u201epewnie po ospie wietrznej albo po jakim\u015b urazie\u201d. Dopiero p\u00f3\u017aniej us\u0142ysza\u0142em: \u201eTo po szczepieniu na osp\u0119 prawdziw\u0105\u201d. I nagle ten drobny \u015blad przesta\u0142 by\u0107 drobiazgiem. Sta\u0142 si\u0119 dowodem na to, \u017ce przez lata ludzie dos\u0142ownie nosili na ramieniu \u015blad po jednej z najwi\u0119kszych akcji zdrowia publicznego w historii.<\/p>\n\n\n\n
Ta charakterystyczna, zapadni\u0119ta blizna najcz\u0119\u015bciej kojarzona jest ze szczepieniem przeciwko ospie prawdziwej. Ospa prawdziwa by\u0142a kiedy\u015b chorob\u0105, kt\u00f3rej naprawd\u0119 si\u0119 bano. Potrafi\u0142a sia\u0107 spustoszenie w ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach, a ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, cz\u0119sto zostawali z trwa\u0142ymi bliznami. W pewnym momencie medycyna zrobi\u0142a co\u015b, co brzmi jak scenariusz z filmu: dzi\u0119ki masowym szczepieniom doprowadzono do tego, \u017ce wirus ospy prawdziwej przesta\u0142 kr\u0105\u017cy\u0107 w naturze.<\/p>\n\n\n\n
I tu w\u0142a\u015bnie pojawia si\u0119 nasza ma\u0142a \u201epiecz\u0119\u0107\u201d na ramieniu. Szczepionka by\u0142a podawana w spos\u00f3b, kt\u00f3ry dzi\u015b wygl\u0105da\u0142by do\u015b\u0107 egzotycznie. To nie by\u0142 jeden szybki zastrzyk klasyczn\u0105 ig\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Szczepienie przeciw ospie prawdziwej cz\u0119sto wykonywano specjaln\u0105 ig\u0142\u0105 (tzw. rozwidlona, przystosowana do wielokrotnych nak\u0142u\u0107). Zamiast jednego wk\u0142ucia, robiono seri\u0119 szybkich nak\u0142u\u0107 w tym samym miejscu sk\u00f3ry. Organizm reagowa\u0142 miejscowo: pojawia\u0142 si\u0119 obrz\u0119k, potem tworzy\u0142 si\u0119 strupek, a po wygojeniu zostawa\u0142 okr\u0105g\u0142y \u015blad. W\u0142a\u015bnie dlatego ta blizna bywa tak charakterystyczna: jest do\u015b\u0107 regularna i cz\u0119sto lekko \u201ewkl\u0119s\u0142a\u201d, jak ma\u0142y krater.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, wygl\u0105d blizny zale\u017ca\u0142 od wielu rzeczy: reakcji organizmu, sposobu wykonania szczepienia, piel\u0119gnacji w trakcie gojenia. U jednej osoby \u015blad jest ledwo widoczny, a u innej od razu rzuca si\u0119 w oczy.<\/p>\n\n\n\n
W wielu krajach powszechne szczepienia na osp\u0119 prawdziw\u0105 zacz\u0119\u0142y znika\u0107 w latach 70., a po oficjalnym og\u0142oszeniu eradykacji ospy prawdziwej na \u015bwiecie w 1980 roku szczepienia masowe przesta\u0142y by\u0107 potrzebne. Od tego czasu szczepionk\u0119 stosowano ju\u017c tylko w wyj\u0105tkowych sytuacjach, na przyk\u0142ad u os\u00f3b pracuj\u0105cych w warunkach szczeg\u00f3lnego ryzyka.<\/p>\n\n\n\n
To dlatego ten okr\u0105g\u0142y \u015blad najcz\u0119\u015bciej spotkasz u os\u00f3b starszych, wychowanych w czasach, gdy takie szczepienie by\u0142o standardem, a nie ciekawostk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tu robi si\u0119 ciekawie, bo wiele os\u00f3b ma te\u017c blizn\u0119 po szczepieniu BCG (przeciw gru\u017alicy). I faktycznie, te dwa \u015blady bywaj\u0105 mylone. R\u00f3\u017cnica cz\u0119sto tkwi w wygl\u0105dzie, a nie w samym miejscu, bo lokalizacja zale\u017ca\u0142a od kraju i praktyki medycznej.<\/p>\n\n\n\n
Blizna po BCG zwykle bywa mniejsza, czasem bardziej wypuk\u0142a, nieregularna, jak ma\u0142a \u201egrudka\u201d albo punkt po stanie zapalnym. Blizna po ospie prawdziwej cz\u0119\u015bciej bywa bardziej okr\u0105g\u0142a i zapadni\u0119ta. Ale uwaga: to nie jest \u017celazna regu\u0142a, bo sk\u00f3ra ka\u017cdego cz\u0142owieka goi si\u0119 inaczej.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli naprawd\u0119 chcesz mie\u0107 pewno\u015b\u0107, najlepsza jest najprostsza droga: rozmowa ze starszym cz\u0142onkiem rodziny, sprawdzenie starych wpis\u00f3w w dokumentacji zdrowotnej (je\u015bli cokolwiek si\u0119 zachowa\u0142o) albo zapytanie lekarza podczas rutynowej wizyty.<\/p>\n\n\n\n
Poza histori\u0105, temat czasem wraca przy okazji rozm\u00f3w o tzw. odporno\u015bci krzy\u017cowej. Wirus ospy prawdziwej nale\u017cy do grupy orthopox, a do tej samej \u201erodziny\u201d zalicza si\u0119 te\u017c inne pokrewne wirusy. Z tego powodu pojawiaj\u0105 si\u0119 dyskusje, czy osoby szczepione dawno temu mog\u0105 mie\u0107 cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0119 przed niekt\u00f3rymi podobnymi zaka\u017ceniami.<\/p>\n\n\n\n
Brzmi obiecuj\u0105co, ale warto to trzyma\u0107 w ryzach. Je\u015bli taka ochrona istnieje, to nie oznacza \u201epe\u0142nej tarczy na ca\u0142e \u017cycie\u201d. Odporno\u015b\u0107 potrafi s\u0142abn\u0105\u0107 z czasem, a zdrowie to nie jest jedna piecz\u0105tka w sk\u00f3rze. Dlatego nie warto traktowa\u0107 blizny jako powodu, by ignorowa\u0107 zalecenia lekarzy czy aktualne informacje o profilaktyce.<\/p>\n\n\n\n
Bo to jeden z nielicznych moment\u00f3w w historii, kiedy ludzko\u015b\u0107 realnie wygra\u0142a z chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 na skal\u0119 globaln\u0105. I nagle okazuje si\u0119, \u017ce kto\u015b ma na ramieniu \u201epami\u0105tk\u0119\u201d po tej wygranej. Nie dyplom, nie medal, tylko ma\u0142y okr\u0105g\u0142y \u015blad, kt\u00f3ry przez lata by\u0142 tak normalny, \u017ce nikt nie robi\u0142 z tego sensacji.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli wi\u0119c zauwa\u017cysz u siebie albo u kogo\u015b bliskiego taki okr\u0105g\u0142y do\u0142ek na ramieniu, to mo\u017cliwe, \u017ce patrzysz na \u017cywy kawa\u0142ek historii medycyny. I to jest moim zdaniem niesamowite: czasem najwi\u0119ksze historie nie krzycz\u0105. One po prostu zostaj\u0105 na sk\u00f3rze, cicho, na ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Je\u015bli masz na g\u00f3rze ramienia ma\u0142y, okr\u0105g\u0142y, lekko zapadni\u0119ty \u015blad, to mo\u017cliwe, \u017ce nosisz na sk\u00f3rze kawa\u0142ek historii. Taki znak bywa mylony ze znamieniem, starym strupkiem albo \u201epami\u0105tk\u0105 po dzieci\u0119cej przygodzie\u201d. A jednak u wielu os\u00f3b to nie przypadek, tylko efekt szczepienia, kt\u00f3re zmieni\u0142o \u015bwiat. Pierwszy raz zwr\u00f3ci\u0142em na to uwag\u0119 u kogo\u015b z rodziny. … Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14906","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14907,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14906\/revisions\/14907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}