W rosyjskiej przestrzeni publicznej ponownie pojawiaj\u0105 si\u0119 tezy podwa\u017caj\u0105ce utrwalony porz\u0105dek historyczny Europy XX wieku. Wykorzystuj\u0105c j\u0119zyk archiw\u00f3w i dokument\u00f3w, przedstawiciele rosyjskich instytucji pa\u0144stwowych pr\u00f3buj\u0105 nadawa\u0107 nowy sens wydarzeniom sprzed ponad o\u015bmiu dekad. Szef Federalnej Agencji Archiwalnej Andriej Artizow oceni\u0142, \u017ce Polska w pewnym stopniu przyczyni\u0142a si\u0119 do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Dla historyk\u00f3w i ekspert\u00f3w od dezinformacji to kolejny sygna\u0142, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 narz\u0119dziem bie\u017c\u0105cej polityki.<\/p>\n\n\n\n
Jak powstaje wsp\u00f3\u0142czesne k\u0142amstwo historyczne?
Archiwa jako rekwizyt propagandy, nie dow\u00f3d
Po co Rosji dzi\u015b atak na Polsk\u0119 w narracji o wojnie
Jak powstaje wsp\u00f3\u0142czesne k\u0142amstwo historyczne
Rosyjska propaganda historyczna od lat funkcjonuje wed\u0142ug powtarzalnego schematu. Punktem wyj\u015bcia jest autorytet pa\u0144stwowej instytucji, najlepiej takiej, kt\u00f3ra kojarzy si\u0119 z nauk\u0105, badaniami lub archiwami. Nast\u0119pnie pojawia si\u0119 sugestia istnienia \u201enieznanych dokument\u00f3w\u201d, kt\u00f3re rzekomo zmieniaj\u0105 dotychczasowe ustalenia historyk\u00f3w. W ten spos\u00f3b tworzy si\u0119 wra\u017cenie sensacyjnego odkrycia, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci mamy do czynienia z reinterpretacj\u0105 znanych fakt\u00f3w albo z ca\u0142kowit\u0105 manipulacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W najnowszej ods\u0142onie tej narracji wykorzystano motyw dyplomacji przedwojennej. Andriej Artizow, stoj\u0105cy na czele Federalnej Agencji Archiwalnej, uzna\u0142, \u017ce Polska ponosi cz\u0119\u015bciow\u0105 win\u0119 za wybuch II wojny \u015bwiatowej, poniewa\u017c \u2013 jego zdaniem \u2013 utrudnia\u0142a rozmowy mi\u0119dzy ZSRR, Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Francj\u0105. Twierdzi\u0142, \u017ce decyzje podejmowane w Warszawie mog\u0142y os\u0142abi\u0107 wysi\u0142ki zmierzaj\u0105ce do powstrzymania hitlerowskiej agresji.<\/p>\n\n\n\n
Sugestia, \u017ce jedno z pa\u0144stw Europy \u015arodkowej mia\u0142o odegra\u0107 rol\u0119 hamulcowego pokoju, pozwala przesun\u0105\u0107 akcent z agresor\u00f3w na ofiary. To zabieg znany jeszcze z czas\u00f3w sowieckich, gdy odpowiedzialno\u015b\u0107 za katastrofy XX wieku rozmywano w g\u0105szczu p\u00f3\u0142prawd i insynuacji.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem mi\u0119dzynarodowa historiografia nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci co do sekwencji wydarze\u0144 z 1939 roku. Wojna by\u0142a efektem porozumienia dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w, kt\u00f3re uzgodni\u0142y podzia\u0142 terytori\u00f3w i wp\u0142yw\u00f3w. Polska znalaz\u0142a si\u0119 w centrum tego porozumienia nie jako jego beneficjent, lecz jako pierwsza ofiara.<\/p>\n\n\n\n
Kolejny atak rosyjskiej propagandy na Polsk\u0119. Chodzi o narracj\u0119 o II wojnie \u015bwiatowej
Rosja, Fot. Canva
Archiwa jako rekwizyt propagandy, nie dow\u00f3d
Jednym z najcz\u0119\u015bciej wykorzystywanych narz\u0119dzi w rosyjskiej polityce historycznej s\u0105 archiwa. Same w sobie stanowi\u0105 bezcenne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy, ale w r\u0119kach propagandy staj\u0105 si\u0119 dekoracj\u0105, maj\u0105c\u0105 legitymizowa\u0107 z g\u00f3ry przyj\u0119t\u0105 tez\u0119. Kluczowe jest to, \u017ce dokumenty, na kt\u00f3re powo\u0142uj\u0105 si\u0119 rosyjscy urz\u0119dnicy, nie s\u0105 poddawane niezale\u017cnej weryfikacji ani krytyce \u017ar\u00f3d\u0142owej.<\/p>\n\n\n\n
Brak dost\u0119pu do orygina\u0142\u00f3w, nieprecyzyjne opisy i brak kontekstu sprawiaj\u0105, \u017ce takie \u201edowody\u201d funkcjonuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w sferze medialnych deklaracji. Historycy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce pojedyncze notatki dyplomatyczne, nawet je\u015bli autentyczne, nie mog\u0105 uniewa\u017cnia\u0107 ca\u0142o\u015bciowego obrazu polityki europejskiej ko\u0144ca lat trzydziestych.<\/p>\n\n\n\n
Warto przypomnie\u0107, \u017ce rozmowy Zachodu ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim by\u0142y prowadzone r\u00f3wnolegle do tajnych negocjacji Moskwy z Berlinem. Ostateczny wyb\u00f3r zosta\u0142 dokonany nie w Londynie czy Pary\u017cu, lecz na Kremlu, gdzie uznano, \u017ce sojusz z Hitlerem lepiej zabezpiecza interesy imperium. To w\u0142a\u015bnie to porozumienie umo\u017cliwi\u0142o rozpocz\u0119cie wojny i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 okupacj\u0119 znacznej cz\u0119\u015bci Europy \u015arodkowo-Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n
Po co Rosji dzi\u015b atak na Polsk\u0119 w narracji o wojnie
O\u017cywianie stalinowskich tez nie jest dzia\u0142aniem przypadkowym. Rosyjska polityka historyczna pe\u0142ni dzi\u015b funkcj\u0119 strategiczn\u0105. Jej zadaniem jest nie tylko reinterpretacja przesz\u0142o\u015bci, ale tak\u017ce kszta\u0142towanie postaw spo\u0142ecznych i mi\u0119dzynarodowych wobec wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji.<\/p>\n\n\n\n
Przypisywanie Polsce wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za wybuch II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy kilku celom. Po pierwsze, rozmywa odpowiedzialno\u015b\u0107 Zwi\u0105zku Sowieckiego za agresj\u0119 i p\u00f3\u017aniejsze zbrodnie. Po drugie, uderza w wiarygodno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, kt\u00f3re aktywnie wspiera wschodni\u0105 flank\u0119 NATO i konsekwentnie przypomina o do\u015bwiadczeniu imperialnej przemocy ze strony Moskwy. Po trzecie, buduje narracj\u0119, w kt\u00f3rej Rosja jawi si\u0119 jako si\u0142a porz\u0105dkuj\u0105ca chaos wywo\u0142ywany przez \u201enieodpowiedzialne\u201d pa\u0144stwa regionu.<\/p>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie ten mechanizm sprawia, \u017ce historia staje si\u0119 elementem wojny informacyjnej. Nie chodzi o akademick\u0105 debat\u0119, lecz o wp\u0142yw na opini\u0119 publiczn\u0105, szczeg\u00f3lnie poza Europ\u0105, gdzie wiedza o realiach II wojny \u015bwiatowej bywa fragmentaryczna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W rosyjskiej przestrzeni publicznej ponownie pojawiaj\u0105 si\u0119 tezy podwa\u017caj\u0105ce utrwalony porz\u0105dek historyczny Europy XX wieku. Wykorzystuj\u0105c j\u0119zyk archiw\u00f3w i dokument\u00f3w, przedstawiciele rosyjskich instytucji pa\u0144stwowych pr\u00f3buj\u0105 nadawa\u0107 nowy sens wydarzeniom sprzed ponad o\u015bmiu dekad. Szef Federalnej Agencji Archiwalnej Andriej Artizow oceni\u0142, \u017ce Polska w pewnym stopniu przyczyni\u0142a si\u0119 do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Dla historyk\u00f3w i … Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14975","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14976,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14975\/revisions\/14976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}