{"id":15378,"date":"2026-01-23T19:07:28","date_gmt":"2026-01-23T19:07:28","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=15378"},"modified":"2026-01-23T19:07:28","modified_gmt":"2026-01-23T19:07:28","slug":"zbadano-dna-117-latki-by-dowiedziec-sie-co-wydluza-zycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=15378","title":{"rendered":"Zbadano DNA 117-latki, by dowiedzie\u0107 si\u0119 co wyd\u0142u\u017ca \u017cycie"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wielu z nas marzy o tym, by \u017cy\u0107 wiecznie i nauka czyni ogromne post\u0119py w tym kierunku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tymczasem DNA 117-latki, amerykanki hiszpa\u0144skiego&nbsp;pochodzenia&nbsp;dostarczy\u0142o w tym temacie kolejnych wskaz\u00f3wek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-zlozyla-niezwykla-prosbe\">Z\u0142o\u017cy\u0142a niezwyk\u0142\u0105 pro\u015bb\u0119<\/h2>\n\n\n\n<p>Maria Branyas Morera urodzi\u0142a si\u0119 w Stanach Zjednoczonych 4 marca 1907 roku, czyli siedem lat przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej. Ta amerykanka prze\u017cy\u0142a niezwyk\u0142e 117 lat do czasu swojej \u015bmierci w 2024 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu swojego \u017cycia Maria by\u0142a \u015bwiadkiem dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych, 21 prezydent\u00f3w USA i niezliczonych innowacji technologicznych, kt\u00f3re ca\u0142kowicie odmieni\u0142y \u017cycie ludzi. Cho\u0107 Maria urodzi\u0142a si\u0119 w San Francisco, to w 1915 roku przeprowadzi\u0142a si\u0119 z rodzin\u0105 do Hiszpanii. Zamieszka\u0142a w Katalonii, gdzie sp\u0119dzi\u0142a reszt\u0119 swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Przed \u015bmierci\u0105 Maria zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do lekarzy z niezwyk\u0142\u0105 pro\u015bb\u0105. Poprosi\u0142a ich o zbadanie jej DNA, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, co sprawi\u0142o, \u017ce jest najstarsz\u0105 \u017cyj\u0105c\u0105 osob\u0105 na \u015bwiecie. Mia\u0142a nadziej\u0119, \u017ce ich spostrze\u017cenia pomog\u0105 innym w wyd\u0142u\u017ceniu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontynuacja artyku\u0142u pod zdj\u0119ciem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pro\u015bba 117-latki sk\u0142oni\u0142a zesp\u00f3\u0142 hiszpa\u0144skich naukowc\u00f3w, w tym badaczy z Uniwersytetu w Barcelonie i Instytutu Bada\u0144 nad Bia\u0142aczk\u0105 im. Josepa Carrerasa, do zbadania jej profilu biologicznego. Rozpocz\u0119to wi\u0119c pobieranie pr\u00f3bek tkanek i analiz\u0119 kom\u00f3rek oraz materia\u0142u genetycznego.<\/p>\n\n\n\n<p>W rozmowie z \u201eThe Times\u201d dr Manel Esteller, g\u0142\u00f3wny badacz, powiedzia\u0142:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ePowszechn\u0105 regu\u0142\u0105 jest to, \u017ce wraz z wiekiem coraz bardziej chorujemy, ale ona by\u0142a wyj\u0105tkiem i chcieli\u015bmy zrozumie\u0107 dlaczego. Po raz pierwszy uda\u0142o nam si\u0119 oddzieli\u0107 staro\u015b\u0107 od choroby\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kontynuuj\u0105c doda\u0142:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eMo\u017cemy opracowa\u0107 leki, kt\u00f3re odtworz\u0105 efekty dobrych gen\u00f3w. Rodzice Marii dali jej bardzo dobre geny, ale my nie mo\u017cemy wybra\u0107 sobie rodzic\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-rezultaty-badan-dna-117-latki\">Rezultaty bada\u0144 DNA 117-latki<\/h2>\n\n\n\n<p>Wyniki by\u0142y zdumiewaj\u0105ce. Badania biologiczne Marii sugerowa\u0142y, \u017ce by\u0142a od 10 do 15 lat m\u0142odsza ni\u017c w rzeczywisto\u015bci. To czyni\u0142o z niej \u017cwaw\u0105 kobiet\u0119 w wieku 117 lat.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria mia\u0142a wyj\u0105tkowo niski poziom \u201ez\u0142ego\u201d cholesterolu i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, a jednocze\u015bnie bardzo wysoki poziom \u201edobrego\u201d cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0142ugie \u017cycie Marii wspiera\u0142y r\u00f3wnie\u017c zdrowe nawyki. Kobieta regularnie \u0107wiczy\u0142a, unika\u0142a papieros\u00f3w i alkoholu oraz prowadzi\u0142a aktywne \u017cycie towarzyskie. Maria mia\u0142a jeszcze jeden zwyczaj, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 przyczyni\u0107 si\u0119 do jej d\u0142ugowieczno\u015bci: mi\u0142o\u015b\u0107 do jogurtu.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria uwielbia\u0142a hiszpa\u0144sk\u0105 mark\u0119 La Fageda, jogurt probiotyczny znany z bakterii przeciwzapalnych. Jej poranki cz\u0119sto zaczyna\u0142y si\u0119 od koktajlu z o\u015bmioma r\u00f3\u017cnymi zbo\u017cami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontynuacja artyku\u0142u pod zdj\u0119ciem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn-main.newsner.com\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/10\/27120801\/u2.jpg\" alt=\"Maria Branyas Morera za m\u0142odu\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Maria Branyas Morera w 1925 r. \/ Wikipedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Naukowcy zauwa\u017cyli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Maria mia\u0142a unikalne cechy telomer\u00f3w, czyli ochronnych nasadek na ko\u0144cach chromosom\u00f3w. Chocia\u017c kr\u00f3tkie telomery zazwyczaj wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wy\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105, to badania sugeruj\u0105, \u017ce mog\u0105 one nie by\u0107 wiarygodnym wska\u017anikiem starzenia si\u0119 u os\u00f3b w bardzo podesz\u0142ym wieku. W przypadku Marii kr\u00f3tkie telomery mog\u0142y nawet j\u0105 chroni\u0107, potencjalnie ograniczaj\u0105c wzrost kom\u00f3rek nowotworowych.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eObraz, jaki wy\u0142ania si\u0119 z naszych bada\u0144, cho\u0107 oparty jedynie na do\u015bwiadczeniu tej jednej wyj\u0105tkowej osoby, pokazuje, \u017ce skrajnie zaawansowany wiek i z\u0142y stan zdrowia nie s\u0105 ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane\u201d \u2013 wed\u0142ug&nbsp;<em>Science Alert<\/em>&nbsp;stwierdzili naukowcy pod kierownictwem epigenetyk\u00f3w Eloya Santosa-Pujola i Aleixa Noguery-Castellsa,<\/p>\n\n\n\n<p>Dr Esteller podsumowa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eWskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce ekstremalnej d\u0142ugowieczno\u015bci to mieszanka tego, co odziedziczyli\u015bmy po rodzicach, z tym, co robimy w \u017cyciu. Ta mieszanka, procentowo r\u00f3\u017cna, mo\u017ce by\u0107 [\u2026] p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-jej-wlasne-porady-na-dlugie-zycie\">Jej w\u0142asne porady na d\u0142ugie \u017cycie<\/h2>\n\n\n\n<p>Mari\u0119 uznano za najstarsz\u0105 osob\u0105 na \u015bwiecie, gdy 17 stycznia 2023 roku zmar\u0142a francuska zakonnica, siostra Andr\u00e9. Nosi\u0142a ten tytu\u0142 do czasu swojej \u015bmierci w wieku 117 lat i 168 dni, 19 sierpnia 2024 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Natomiast w marcu 2020 roku Maria Branyas Morera zosta\u0142a najstarsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra wyzdrowia\u0142a z COVID-19. W wywiadzie dla \u201eThe Observer\u201d zaapelowa\u0142a o lepsze traktowanie starszych os\u00f3b, stwierdzaj\u0105c:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eTa pandemia pokaza\u0142a, \u017ce \u200b\u200bosoby starsze s\u0105 zapomniane w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie. Walczy\u0142y ca\u0142e \u017cycie, po\u015bwi\u0119ca\u0142y czas i marzenia dla dzisiejszej jako\u015bci \u017cycia. Nie zas\u0142u\u017cy\u0142y na to, by odej\u015b\u0107 z tego \u015bwiata w ten spos\u00f3b\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Maria Branyas Morera, kt\u00f3rej opis na Twitterze g\u0142osi\u0142, \u017ce \u200b\u200bjest \u201ebardzo stara, ale nie jest idiotk\u0105\u201d, mieszka\u0142a w Katalonii do ko\u0144ca \u017cycia. Mia\u0142a troje dzieci, 11 wnuk\u00f3w i 13 prawnuk\u00f3w. Z pomoc\u0105 c\u00f3rki dzieli\u0142a si\u0119 swoimi radami na Twitterze, przypisuj\u0105c spraw\u0105 d\u0142ugowieczno\u015b\u0107 tym rzeczom:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ePorz\u0105dek, spok\u00f3j, dobry kontakt z rodzin\u0105 i przyjaci\u00f3\u0142mi, kontakt z natur\u0105, stabilno\u015b\u0107 emocjonalna, brak zmartwie\u0144, brak \u017calu, du\u017co pozytywnej energii i unikanie toksycznych ludzi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontynuacja artyku\u0142u pod zdj\u0119ciem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn-main.newsner.com\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/10\/27121029\/u3.jpg\" alt=\"Maria Branyas Morera z psem\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Super \u00c0via Catalana \/ X<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u017bycie Marii Branyas Morery to dow\u00f3d na si\u0142\u0119 dobrych gen\u00f3w, zdrowych nawyk\u00f3w i by\u0107 mo\u017ce codziennej porcji jogurtu. Jej historia przypomina nam, \u017ce starzenie si\u0119 nie oznacza automatycznie pogorszenia stanu zdrowia, a jej dziedzictwo mo\u017ce pom\u00f3c naukowcom odkry\u0107 sekrety d\u0142u\u017cszego i zdrowszego \u017cycia.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wielu z nas marzy o tym, by \u017cy\u0107 wiecznie i nauka czyni ogromne post\u0119py w tym kierunku. Tymczasem DNA 117-latki, amerykanki hiszpa\u0144skiego&nbsp;pochodzenia&nbsp;dostarczy\u0142o w tym temacie kolejnych wskaz\u00f3wek. Z\u0142o\u017cy\u0142a niezwyk\u0142\u0105 pro\u015bb\u0119 Maria Branyas Morera urodzi\u0142a si\u0119 w Stanach Zjednoczonych 4 marca 1907 roku, czyli siedem lat przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej. Ta amerykanka prze\u017cy\u0142a niezwyk\u0142e 117 &#8230; <a title=\"Zbadano DNA 117-latki, by dowiedzie\u0107 si\u0119 co wyd\u0142u\u017ca \u017cycie\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=15378\" aria-label=\"Read more about Zbadano DNA 117-latki, by dowiedzie\u0107 si\u0119 co wyd\u0142u\u017ca \u017cycie\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-15378","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15379,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15378\/revisions\/15379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}