{"id":19576,"date":"2026-03-18T13:13:06","date_gmt":"2026-03-18T13:13:06","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=19576"},"modified":"2026-03-18T13:13:07","modified_gmt":"2026-03-18T13:13:07","slug":"polska-zarobila-138-mld-zl-na-ets-987-proc-pieniedzy-nie-trafilo-tam-gdzie-mialo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=19576","title":{"rendered":"Polska zarobi\u0142a 138 mld z\u0142 na ETS. 98,7 proc. pieni\u0119dzy nie trafi\u0142o tam, gdzie mia\u0142o"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Najwa\u017cniejsze informacje w skr\u00f3cie:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>138,6 miliardy z\u0142otych przychodu:<\/strong>\u00a0W latach 2013-2025 do polskiego bud\u017cetu wp\u0142yn\u0119\u0142a gigantyczna kwota z licytacji uprawnie\u0144 do emisji CO2, z czego a\u017c 85% zasili\u0142o pa\u0144stwow\u0105 kas\u0119 w ci\u0105gu zaledwie sze\u015bciu lat.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Tylko 1,3% na transformacj\u0119:<\/strong>\u00a0Raport NIK udowodni\u0142, \u017ce zaledwie u\u0142amek \u015brodk\u00f3w z lat 2013-2023 przeznaczono na bezpo\u015bredni\u0105 redukcj\u0119 emisji, podczas gdy 98,7% rozp\u0142yn\u0119\u0142o si\u0119 w bie\u017c\u0105cych wydatkach pa\u0144stwa.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zapa\u015b\u0107 infrastruktury energetycznej:<\/strong>\u00a0Brak inwestowania funduszy z ETS w sieci przesy\u0142owe doprowadzi\u0142 do sytuacji, w kt\u00f3rej w 2024 roku operatorzy musieli odm\u00f3wi\u0107 przy\u0142\u0105czenia do systemu tanich i innowacyjnych instalacji odnawialnych o gigantycznej mocy 74 gigawat\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Koniec kreatywnej ksi\u0119gowo\u015bci:<\/strong>\u00a0Zrewidowane w 2023 roku przepisy unijne bezwzgl\u0119dnie nakazuj\u0105 pa\u0144stwom przeznaczanie 100% dochod\u00f3w z aukcji wy\u0142\u0105cznie na 15 \u015bci\u015ble okre\u015blonych cel\u00f3w klimatycznych, definitywnie odcinaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142atania nimi bud\u017cetu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co to jest ETS, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142 i jak dzia\u0142a?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Europejski System Handlu Emisjami (EU ETS) zosta\u0142 zainaugurowany w 2005 roku, b\u0119d\u0105c bezpo\u015brednim nast\u0119pstwem ustale\u0144 mi\u0119dzynarodowego Protoko\u0142u z Kioto. Dzi\u015b to najstarszy i najwi\u0119kszy na \u015bwiecie rynek obrotu emisjami, kt\u00f3rego&nbsp;<strong>fundamentaln\u0105 filozofi\u0105 jest zasada &#8220;zanieczyszczaj\u0105cy p\u0142aci&#8221;.<\/strong>&nbsp;W uproszczeniu: koszty niszczenia klimatu maj\u0105 ponosi\u0107 podmioty, kt\u00f3re generuj\u0105 gazy cieplarniane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mechanizm ten opiera si\u0119 na rynkowej zasadzie &#8220;cap-and-trade&#8221; (limituj i handluj). Oznacza to, \u017ce&nbsp;<strong>na szczeblu ponadnarodowym ustala si\u0119 odg\u00f3rny, nieprzekraczalny i systematycznie obni\u017cany z roku na rok limit dozwolonych emisji.<\/strong>&nbsp;Limit ten wyra\u017cany jest w tak zwanych uprawnieniach (w skr\u00f3cie EUA) \u2013 jedno uprawnienie daje jego posiadaczowi prawo do wyemitowania do atmosfery dok\u0142adnie jednej tony ekwiwalentu dwutlenku w\u0119gla.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">System obejmuje swoim zasi\u0119giem oko\u0142o 40% ca\u0142kowitych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w Unii Europejskiej.<strong>&nbsp;\u015acis\u0142emu monitoringowi podlega ponad 16 000 stacjonarnych instalacji przemys\u0142owych i energetycznych (w tym polskie elektrownie w\u0119glowe),<\/strong>&nbsp;1600 operator\u00f3w lotniczych, a od 1 stycznia 2024 roku tak\u017ce ponad 2600 operator\u00f3w transportu morskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasady gry s\u0105 rygorystyczne i nie pozwalaj\u0105 na taryf\u0119 ulgow\u0105. Ka\u017cda obj\u0119ta systemem firma musi co roku dok\u0142adnie zmierzy\u0107 swoje emisje, potwierdzi\u0107 je u niezale\u017cnych weryfikator\u00f3w, a nast\u0119pnie<strong>&nbsp;odda\u0107 (umorzy\u0107) pa\u0144stwu dok\u0142adnie tak\u0105 liczb\u0119 uprawnie\u0144, jaka odpowiada wygenerowanym zanieczyszczeniom.<\/strong>&nbsp;Je\u015bli firma tego nie zrobi, nak\u0142adane s\u0105 na ni\u0105 niezwykle dotkliwe kary finansowe, co gwarantuje dyscyplin\u0119 ca\u0142ego systemu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f1e9;&#x1f1ea; Niemcy&nbsp;Lider UE<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f1f5;&#x1f1f1; Polska&nbsp;Nr 2 w UE<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f1ee;&#x1f1f9; W\u0142ochy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f1ea;&#x1f1f8; Hiszpania<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kto zarabia na systemie ETS i na co mia\u0142y i\u015b\u0107 te pieni\u0105dze?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Beneficjentami finansowymi systemu EU ETS s\u0105 bud\u017cety pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/strong>&nbsp;Od momentu debiutu systemu w 2005 roku a\u017c do ko\u0144c\u00f3wki roku 2024, ca\u0142kowite wp\u0142ywy z licytacji uprawnie\u0144 przekroczy\u0142y pr\u00f3g 245 miliard\u00f3w euro. Skala ro\u015bnie lawinowo \u2013 w samym tylko 2023 roku przychody z aukcji na \u015bwiecie wynios\u0142y 43,6 miliarda euro, z czego &#8220;lwia cz\u0119\u015b\u0107&#8221;, bo a\u017c 33 miliardy euro, trafi\u0142a bezpo\u015brednio na konta krajowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W jaki spos\u00f3b pa\u0144stwa monetyzuj\u0105 te uprawnienia? Mechanizm przypomina hurtowy handel. Podstawow\u0105 platform\u0105 aukcyjn\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w unijnych jest Europejska Gie\u0142da Energii (EEX) w Lipsku. To tam,&nbsp;<strong>w systemie codziennych licytacji, ustalana jest jednolita cena za ton\u0119 emisji, kt\u00f3r\u0105 musz\u0105 zap\u0142aci\u0107 kupuj\u0105ce uprawnienia firmy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pule uprawnie\u0144, kt\u00f3re pa\u0144stwa mog\u0105 sprzedawa\u0107, nie s\u0105 jednakowe.<\/strong>&nbsp;Unia Europejska dzieli 90% z nich na podstawie historycznych emisji z lat 2005-2007, co w naturalny spos\u00f3b premiuje pa\u0144stwa z du\u017cym, ci\u0119\u017ckim przemys\u0142em (jak Niemcy czy Polska). Dodatkowe 10% stanowi tak zwan\u0105 rezerw\u0119 solidarno\u015bciow\u0105, rozdzielan\u0105 pomi\u0119dzy 16 ubo\u017cszych pa\u0144stw (w tym Polsk\u0119), aby wyr\u00f3wna\u0107 ich szanse w transformacji energetycznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Architektura prawna Unii Europejskiej od pocz\u0105tku zak\u0142ada\u0142a, \u017ce&nbsp;<strong>\u015brodki te nie mog\u0105 by\u0107 traktowane jak zwyk\u0142y podatek s\u0142u\u017c\u0105cy do \u0142atania dziur w bud\u017cecie.<\/strong>&nbsp;Mia\u0142y one pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 pot\u0119\u017cnego wehiku\u0142u inwestycyjnego, nap\u0119dzaj\u0105cego dekarbonizacj\u0119. W trzeciej fazie systemu (lata 2013-2020) oraz na pocz\u0105tku czwartej, przepisy zobowi\u0105zywa\u0142y pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do przeznaczania co najmniej 50% dochod\u00f3w z aukcji na cele zwi\u0105zane z ochron\u0105 klimatu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W dyrektywie znalaz\u0142o si\u0119 jednak jedno sformu\u0142owanie, kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 fundamentaln\u0105 luk\u0105 systemow\u0105.<strong>&nbsp;Przepis pozwala\u0142 wydawa\u0107 na klimat 50% dochod\u00f3w &#8220;lub r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 finansow\u0105 tych dochod\u00f3w&#8221;.<\/strong>&nbsp;Przez ca\u0142\u0105 dekad\u0119 ten zapis pozwala\u0142 ministrom finans\u00f3w pa\u0144stw cz\u0142onkowskich na omijanie intencji prawodawcy poprzez stosowanie kreatywnej in\u017cynierii ksi\u0119gowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce fizyczna got\u00f3wka z gie\u0142dy w Lipsku wp\u0142ywa\u0142a bezpo\u015brednio na og\u00f3lne rachunki skarbu pa\u0144stwa, trac\u0105c sw\u00f3j wyodr\u0119bniony cel. Aby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 wymogom sprawozdawczym z Brukseli,&nbsp;<strong>rz\u0105dy wykazywa\u0142y przed Komisj\u0105 Europejsk\u0105 wydatki na infrastruktur\u0119 kolejow\u0105, dop\u0142aty do termomodernizacji czy programy ochrony \u015brodowiska, kt\u00f3re i tak by\u0142y ju\u017c wpisane do krajowego bud\u017cetu i finansowane z og\u00f3lnych podatk\u00f3w.<\/strong>&nbsp;Pieni\u0105dze z emisji s\u0142u\u017cy\u0142y wi\u0119c jako substytut standardowych wp\u0142yw\u00f3w, u\u0142atwiaj\u0105c rz\u0105dom finansowanie deficyt\u00f3w i wydatk\u00f3w nie maj\u0105cych nic wsp\u00f3lnego z transformacj\u0105 energetyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Suma wp\u0142yw\u00f3w (13 lat)&nbsp;~ 138,6 mld&nbsp;z\u0142<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szacunkowy ca\u0142kowity zastrzyk got\u00f3wkowy do bud\u017cetu pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>Rok<\/th><th>Przychody (mln EUR)<\/th><th>Przychody (mln PLN)<\/th><th>Komentarz do dynamiki rynkowej<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>2013<\/td><td>244<\/td><td>1 025<\/td><td>Pocz\u0105tek III fazy systemu, okres bardzo niskich cen uprawnie\u0144 (poni\u017cej 5 EUR).<\/td><\/tr><tr><td>2014<\/td><td>78<\/td><td>328<\/td><td>Historyczny do\u0142ek przychod\u00f3w wynikaj\u0105cy z pot\u0119\u017cnej nadpoda\u017cy jednostek na rynku.<\/td><\/tr><tr><td>2015<\/td><td>453<\/td><td>1 902<\/td><td>Systematyczny wzrost wolumenu sprzeda\u017cy przy powolnej stabilizacji stawek.<\/td><\/tr><tr><td>2016<\/td><td>136<\/td><td>585<\/td><td>Ponowne, przej\u015bciowe zachwianie cen rynkowych.<\/td><\/tr><tr><td>2017<\/td><td>506<\/td><td>2 150<\/td><td>Rynek zaczyna antycypowa\u0107 reformy i wprowadzenie mechanizmu MSR (rezerwy stabilizacyjnej).<\/td><\/tr><tr><td>2018<\/td><td>1 213<\/td><td>5 150<\/td><td><strong>Pierwszy wielki skok:<\/strong>&nbsp;Ceny EUA przekraczaj\u0105 barier\u0119 20 EUR; dochody rosn\u0105 o ponad 100%.<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>2 546<\/td><td>10 900<\/td><td>Kontynuacja rajdu cenowego; Polska zarabia pierwszy raz ponad 10 mld PLN w skali roku.<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>2 731<\/td><td>12 100<\/td><td>Mimo pandemii i spadku zapotrzebowania na energi\u0119, silne fundamenty regulacyjne utrzyma\u0142y wp\u0142ywy.<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>5 595<\/td><td>25 500<\/td><td><strong>Rok prze\u0142omu:<\/strong>&nbsp;Rekordowy wzrost cen EUA do poziomu ok. 80 EUR. Polska bije wszelkie rekordy wp\u0142yw\u00f3w.<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>4 737<\/td><td>21 500<\/td><td>Lekka korekta wolumenowa, ale wp\u0142ywy pozostaj\u0105 na ekstremalnie wysokim poziomie w cieniu wojny.<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>5 400<\/td><td>24 400<\/td><td>Historyczne maksimum nominalne przed wej\u015bciem w faz\u0119 korekty cenowej.<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>3 843<\/td><td>16 600<\/td><td>Korekta rynkowa: spadek cen uprawnie\u0144 do poziomu ok. 65 EUR.<\/td><\/tr><tr><td>2025<\/td><td>3 850<\/td><td>16 630<\/td><td>Stabilizacja wp\u0142yw\u00f3w. Ceny uprawnie\u0144 utrzymuj\u0105 si\u0119 w trendzie bocznym przy wysokim wolumenie aukcji.<\/td><\/tr><tr><td>SUMA<\/td><td>~31,3 mld<\/td><td>~138,6 mld<\/td><td>\u0141\u0105czny skumulowany wp\u0142yw do bud\u017cetu pa\u0144stwa od 2013 roku.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ile na ETS zarobi\u0142a Polska i dlaczego wp\u0142ywy bi\u0142y rekordy za rz\u0105d\u00f3w PiS?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W latach 2013-2025 do polskiego bud\u017cetu wp\u0142yn\u0119\u0142o z tytu\u0142u licytacji uprawnie\u0144 oko\u0142o 138,6 miliard\u00f3w z\u0142otych (ok. 31,3 mld euro).<\/strong>&nbsp;Analiza historyczna pokazuje jednak, \u017ce pieni\u0105dze te nie p\u0142yn\u0119\u0142y do kasy pa\u0144stwa r\u00f3wnomiernym strumieniem. A\u017c 85% wszystkich dochod\u00f3w, jakie Polska uzyska\u0142a z systemu od 2013 roku, zasili\u0142o bud\u017cet w ci\u0105gu zaledwie sze\u015bciu lat, czyli w okresie 2019-2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Absolutna wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych 138 miliard\u00f3w z\u0142otych przypad\u0142a na okres&nbsp;<strong>rz\u0105d\u00f3w&nbsp;Mateusza Morawieckiego<\/strong>.&nbsp;<strong>W samym tylko 2023 roku przychody pa\u0144stwa z ETS osi\u0105gn\u0119\u0142y historyczne maksimum, wynosz\u0105c 24,4 mld z\u0142.<\/strong>&nbsp;System ten sta\u0142 si\u0119 jednym z najpot\u0119\u017cniejszych fundament\u00f3w finansowych pa\u0144stwa, zyskuj\u0105c wag\u0119 por\u00f3wnywaln\u0105 z wp\u0142ywami z podatku CIT od wszystkich firm dzia\u0142aj\u0105cych w kraju. Sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 tak astronomiczne kwoty na kontach Ministerstwa Finans\u00f3w? Z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to dwa g\u0142\u00f3wne czynniki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszym z nich jest struktura polskiej gospodarki. Krajowy System Elektroenergetyczny wci\u0105\u017c opiera si\u0119 na spalaniu w\u0119gla kamiennego i brunatnego. Zjawisko to sprawia, \u017ce w 2024 roku intensywno\u015b\u0107 emisji polskiej produkcji pr\u0105du potrafi\u0142a dobija\u0107 w skrajnych momentach do 666 gram\u00f3w ekwiwalentu dwutlenku w\u0119gla na kilowatogodzin\u0119, co stanowi niechlubny rekord w skali ca\u0142ej Unii Europejskiej.&nbsp;<strong>Poniewa\u017c polskie elektrownie w\u0119glowe generuj\u0105 tak pot\u0119\u017cny \u015blad w\u0119glowy, musz\u0105 codziennie dokupowa\u0107 w Lipsku miliony uprawnie\u0144.<\/strong>&nbsp;Ten wysoki popyt nap\u0119dza ceny uprawnie\u0144, co bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na wy\u017csze zyski pa\u0144stwa licytuj\u0105cego te uprawnienia, ale jednocze\u015bnie drastycznie winduje hurtowe ceny pr\u0105du, obci\u0105\u017caj\u0105c ostatecznie rachunki konsument\u00f3w i firm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim, niemniej<strong>&nbsp;istotnym powodem rekordowych zysk\u00f3w bud\u017cetowych by\u0142a suwerenna decyzja polityczna polskiego rz\u0105du dotycz\u0105ca sposobu uczestnictwa w systemie ETS w latach 2021-2030.<\/strong>&nbsp;Unia Europejska, maj\u0105c na uwadze trudno\u015bci pa\u0144stw z modernizacj\u0105 starej infrastruktury, utrzyma\u0142a specjalny mechanizm (tzw. derogacj\u0119 z Artyku\u0142u 10c Dyrektywy ETS). Przepis ten dawa\u0142 pa\u0144stwom o ni\u017cszym PKB prawo do bezp\u0142atnego rozdania swoim producentom energii do 40% puli uprawnie\u0144. Warunkiem skorzystania z tej opcji by\u0142o przeznaczenie zaoszcz\u0119dzonych przez elektrownie pieni\u0119dzy na twarde inwestycje w unowocze\u015bnienie infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u0144stwa takie jak W\u0119gry, Rumunia czy Bu\u0142garia zaaplikowa\u0142y o ten mechanizm, zabezpieczaj\u0105c darmowe alokacje dla swojego przemys\u0142u energetycznego.&nbsp;<strong>Rz\u0105d&nbsp;PiS podj\u0105\u0142 jednak skrajnie odmienn\u0105 decyzj\u0119: w pe\u0142ni i bezwarunkowo zrezygnowa\u0142 z darmowych przydzia\u0142\u00f3w dla sektora.<\/strong>&nbsp;Zamiast tego polecono Komisji Europejskiej skierowanie ca\u0142ej polskiej puli \u2013 wynosz\u0105cej ponad 273,2 miliona uprawnie\u0144 \u2013 bezpo\u015brednio pod m\u0142otek na platform\u0119 aukcyjn\u0105 EEX.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Skutkiem tej decyzji by\u0142o radykalne zwi\u0119kszenie wp\u0142yw\u00f3w got\u00f3wkowych do centralnego bud\u017cetu pa\u0144stwa.<\/strong>&nbsp;Cen\u0105 za ten bud\u017cetowy zysk by\u0142o jednak pozbawienie pa\u0144stwowych sp\u00f3\u0142ek energetycznych darmowych uprawnie\u0144. Zamiast dysponowa\u0107 \u015brodkami na budow\u0119 nowoczesnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii, sp\u00f3\u0142ki te musia\u0142y zaci\u0105ga\u0107 wielomiliardowe kredyty na wolnorynkowy zakup uprawnie\u0144 z gie\u0142dy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skumulowany Kapita\u0142 (do 2025)&nbsp;~ 138 600 000 000 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tyle wp\u0142yn\u0119\u0142o do polskiego bud\u017cetu z aukcji CO\u2082. Kwota ta niemal pokrywa median\u0119 koszt\u00f3w pierwszej elektrowni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x269b;&#xfe0f;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Elektrownia j\u0105drowa<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;~100% Pierwszej Elektrowni<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przy bud\u017cecie 138,6 mld z\u0142 jeste\u015bmy w stanie sfinansowa\u0107 budow\u0119 pierwszej elektrowni na Pomorzu (3,75 GW) w pe\u0142nym zakresie, uwzgl\u0119dniaj\u0105c g\u00f3rne wide\u0142ki kosztowe, bez kredyt\u00f3w komercyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f30a;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Farmy wiatrowe na morzu<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;7 \u2013 9 GW Mocy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To o 50% wi\u0119cej ni\u017c cel rz\u0105du na 2030 rok (5,9 GW). Kwota pozwala na stworzenie pot\u0119\u017cnej bazy energetycznej na Ba\u0142tyku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f32c;&#xfe0f;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wiatraki na l\u0105dzie<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;17 \u2013 23 GW Mocy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taki zastrzyk energii to ponad dwukrotne zwi\u0119kszenie obecnego potencja\u0142u l\u0105dowego Polski, co drastycznie obni\u017cy\u0142oby ceny pr\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x2600;&#xfe0f;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wielkoskalowa fotowoltaika<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;35 \u2013 46 GW Mocy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za t\u0119 kwot\u0119 mogliby\u015bmy zrealizowa\u0107 blisko trzykrotno\u015b\u0107 obecnej \u0142\u0105cznej mocy s\u0142o\u0144ca w Polsce (stan na 2024).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f321;&#xfe0f;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pompy ciep\u0142a dla obywateli<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;~ 2,7 miliona dom\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Darmowy monta\u017c nowoczesnych system\u00f3w w ponad po\u0142owie wszystkich dom\u00f3w jednorodzinnych w Polsce, ca\u0142kowicie eliminuj\u0105c smog w\u0119glowy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#x1f3e0;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Termomodernizacja budynk\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cliwa inwestycja&nbsp;~ 1,4 miliona dom\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kompleksowe ocieplenie, wymiana okien i dach\u00f3w, co trwale zabezpieczy\u0142oby miliony Polak\u00f3w przed wysokimi kosztami ogrzewania.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Na co wydano te pieni\u0105dze? Ustalenia Najwy\u017cszej Izby Kontroli<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skoro do bud\u017cetu pa\u0144stwa trafia\u0142y rekordowe kwoty rz\u0119du dziesi\u0105tek miliard\u00f3w z\u0142otych rocznie, w naturalny spos\u00f3b pojawia si\u0119 pytanie o efekty tych inwestycji. Odpowied\u017a przynios\u0142a obszerna kontrola przeprowadzona przez Najwy\u017csz\u0105 Izb\u0119 Kontroli (NIK), kt\u00f3rej druzgoc\u0105cy raport opublikowano pod koniec pa\u017adziernika 2024 roku.<strong>&nbsp;Kontrolerzy wzi\u0119li pod lup\u0119 gospodark\u0119 finansow\u0105 pa\u0144stwa w zakresie \u015brodk\u00f3w pozyskanych z ETS na przestrzeni ponad&nbsp;dekady (lata 2013-2023).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wnioski z audytu s\u0105 jednoznaczne. Z puli niemal 100 miliard\u00f3w z\u0142otych zarobionych w kontrolowanym okresie, zaledwie u\u0142amek \u2013 dok\u0142adnie 1,3% ca\u0142ej tej sumy \u2013 zosta\u0142 przez agendy rz\u0105dowe przekazany w spos\u00f3b bezpo\u015bredni i wyizolowany na inwestycje dedykowane fizycznej redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Co sta\u0142o si\u0119 z reszt\u0105 tych gigantycznych \u015brodk\u00f3w?<strong>&nbsp;Ponad 98,7% bezpo\u015brednich pieni\u0119dzy z uprawnie\u0144 w\u0119glowych rozp\u0142yn\u0119\u0142o si\u0119 w wydatkach bie\u017c\u0105cych pa\u0144stwa.<\/strong>&nbsp;Jak wskazuje raport,&nbsp;<strong>finansowano z nich prawdopodobnie<\/strong>&nbsp;(rz\u0105d dysponowa\u0142 wi\u0119kszym bud\u017cetem, ale pieni\u0105dze nie by\u0142y &#8220;znaczone&#8221; i nie mo\u017cna by\u0142o ich \u015bledzi\u0107) mi\u0119dzy innymi program&nbsp;<strong>500 Plus<\/strong>,&nbsp;<strong>zbrojenia<\/strong>,&nbsp;<strong>emerytury<\/strong>&nbsp;oraz standardow\u0105 infrastruktur\u0119 budowlan\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Technicznie&nbsp;<strong>by\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki systematycznemu nadu\u017cywaniu unijnego poj\u0119cia &#8220;r\u00f3wnowarto\u015bci w warto\u015bci finansowej&#8221;.<\/strong>&nbsp;Poniewa\u017c przez blisko dekad\u0119 kolejne rz\u0105dy nie powo\u0142a\u0142y do \u017cycia wydzielonego Funduszu Transformacji Energetyki (FTE), kt\u00f3ry chroni\u0142by te \u015brodki, pieni\u0105dze z lipskiej gie\u0142dy trafia\u0142y do og\u00f3lnego bud\u017cetu pa\u0144stwa. Aby formalnie zadowoli\u0107 Komisj\u0119 Europejsk\u0105, sztucznie ewidencjonowano pod wp\u0142ywy z ETS wydatki na kolej, ziele\u0144 miejsk\u0105 czy programy ochrony przyrody. By\u0142y to projekty, kt\u00f3re i tak musia\u0142yby zosta\u0107 sfinansowane ze zwyk\u0142ych podatk\u00f3w. NIK podsumowa\u0142 ten proceder wprost, wskazuj\u0105c na nierzetelno\u015b\u0107 w sprawozdaniach przesy\u0142anych do Brukseli, ale przyznaj\u0105c, \u017ce nie dosz\u0142o do z\u0142amania przepis\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brak celowych inwestycji z funduszy ETS wywo\u0142a\u0142 w polskiej gospodarce dramatyczne konsekwencje, kt\u00f3re uderzy\u0142y ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 w 2024 roku.&nbsp;<strong>Podczas gdy inne pa\u0144stwa europejskie lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swoich zysk\u00f3w pompowa\u0142y w rozbudow\u0119 sieci przesy\u0142owych i magazynowanie energii (na co w skali UE wydano 9,7 mld euro w 2023 r.), w Polsce te inwestycje drastycznie zaniedbano.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Efektem tego zaniechania jest obecna zapa\u015b\u0107 infrastruktury.&nbsp;<strong>Z powodu &#8220;w\u0105skich garde\u0142&#8221; i archaicznych sieci, polscy operatorzy dystrybucyjni musieli w 2024 roku odm\u00f3wi\u0107 przy\u0142\u0105czenia nowo powstaj\u0105cych instalacji odnawialnych o mocy 74 gigawat\u00f3w (GW). Dla por\u00f3wnania, ca\u0142kowita aktywna moc wszystkich elektrowni w polskim systemie wynosi oko\u0142o 72 GW.<\/strong>&nbsp;Odrzucenie tak pot\u0119\u017cnej ilo\u015bci taniego pr\u0105du ze s\u0142o\u0144ca i wiatru zmusza polsk\u0105 energetyk\u0119 do dalszego spalania drogiego w\u0119gla, a polskie spo\u0142ecze\u0144stwo \u2013 do dalszego op\u0142acania rachunk\u00f3w za gigantyczne zakupy uprawnie\u0144 na gie\u0142dzie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x1f525; Elektrownie w\u0119glowe<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,45 &#8211; 0,70 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x1f4a8; Elektrownie gazowe<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,40 &#8211; 0,50 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x1f30a; Morskie farmy wiatrowe<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,40 &#8211; 0,50 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x269b;&#xfe0f; Elektrownia j\u0105drowa<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(szacunki)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,29 &#8211; 0,38 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x2600;&#xfe0f; Farmy fotowoltaiczne<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,25 &#8211; 0,30 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#x1f32c;&#xfe0f; Farmy wiatrowe na l\u0105dzie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0,20 &#8211; 0,25 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">0 z\u0142&nbsp;0,35 z\u0142&nbsp;0,70 z\u0142<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Koniec obchodzenia systemu. Co zmieniaj\u0105 nowe unijne przepisy?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Narastaj\u0105ca frustracja Komisji Europejskiej kreatywn\u0105 ksi\u0119gowo\u015bci\u0105 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich (nie tylko Polski) doprowadzi\u0142a do radykalnej zmiany prawa.&nbsp;<strong>W maju 2023 roku przyj\u0119to now\u0105 dyrektyw\u0119 (cz\u0119\u015b\u0107 pakietu &#8220;Fit for 55&#8221;), kt\u00f3ra bezpowrotnie zlikwidowa\u0142a luk\u0119 prawn\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 na \u0142atanie bud\u017cetowych dziur.<\/strong>&nbsp;Zrewidowane przepisy usun\u0119\u0142y mi\u0119kkie sformu\u0142owania o &#8220;r\u00f3wnowarto\u015bci finansowej&#8221; i wprowadzi\u0142y kategoryczny, bezwzgl\u0119dny wym\u00f3g: obecnie 100% dochod\u00f3w z aukcji uprawnie\u0144 (kt\u00f3re nie zasilaj\u0105 bud\u017cetu centralnego UE) musi by\u0107 przeznaczane wy\u0142\u0105cznie na cele \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z ochron\u0105 klimatu i transformacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby ostatecznie uszczelni\u0107 system i uniemo\u017cliwi\u0107 rz\u0105dom wliczanie do tej puli standardowych wydatk\u00f3w, Unia Europejska narzuci\u0142a now\u0105, zharmonizowan\u0105 taksonomi\u0119. \u015arodki z ETS mog\u0105 by\u0107 teraz wydawane wy\u0142\u0105cznie w ramach 15 precyzyjnie okre\u015blonych kategorii inwestycyjnych. Obejmuj\u0105 one mi\u0119dzy innymi:<strong>&nbsp;rozbudow\u0119 sieci przesy\u0142owych i wielkoskalowych magazyn\u00f3w energii, g\u0142\u0119bok\u0105 termomodernizacj\u0119 budynk\u00f3w mieszkalnych (np. rozw\u00f3j pomp ciep\u0142a), elektryfikacj\u0119 kolei i transportu publicznego, a tak\u017ce dekarbonizacj\u0119 przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego.<\/strong>&nbsp;Ka\u017cdy wydatek musi by\u0107 sp\u00f3jny z krajowymi planami transformacji i podlega rygorystycznemu, corocznemu raportowaniu do Brukseli, a sfinansowane inwestycje musz\u0105 by\u0107 oznaczane unijnym logotypem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowo, z my\u015bl\u0105 o nadchodz\u0105cym rozszerzeniu op\u0142at emisyjnych na sektory budownictwa i transportu drogowego (tzw. system ETS 2), przepisy przewiduj\u0105 silne mechanizmy os\u0142onowe.&nbsp;<strong>Wp\u0142ywy z licytacji zasil\u0105 powo\u0142any od 2026 roku Spo\u0142eczny Fundusz Klimatyczny.<\/strong>&nbsp;Jego nadrz\u0119dnym celem b\u0119dzie chronienie najbardziej wra\u017cliwych obywateli i gospodarstw domowych przed szokami cenowymi oraz kosztami nadchodz\u0105cej, drugiej fali dekarbonizacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3dlo: PolskieRadio24.pl\/Micha\u0142 Tomaszkiewicz<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sk\u0105d to wiemy? Jak to ustalili\u015bmy?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas pisania tego artyku\u0142u korzystali\u015bmy z&nbsp;<strong>oficjalnych dokument\u00f3w, audyt\u00f3w pa\u0144stwowych oraz unijnego prawodawstwa.<\/strong>&nbsp;Poni\u017cej znajduje si\u0119 lista g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych zaczerpn\u0119li\u015bmy dane i liczby:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kontrole i instytucje pa\u0144stwowe:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Najwy\u017csza Izba Kontroli (NIK):<\/strong>\u00a0Ustalenia z oficjalnego raportu opublikowanego pod koniec pa\u017adziernika 2024 r., podsumowuj\u0105cego audyt gospodarki finansowej pa\u0144stwa wzgl\u0119dem \u015brodk\u00f3w pozyskanych z ETS w latach 2013-2023.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ministerstwo Finans\u00f3w (MF) oraz Krajowy O\u015brodek Bilansowania i Zarz\u0105dzania Emisjami (KOBiZE):<\/strong>\u00a0Zestawienia historycznych wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych z tytu\u0142u aukcji uprawnie\u0144 rok po roku.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ministerstwo Klimatu i \u015arodowiska:<\/strong>\u00a0Oficjalne stanowisko i publiczne wypowiedzi obecnej szefowej resortu, Pauliny Hennig-Kloski, oceniaj\u0105ce dotychczasow\u0105 polityk\u0119 wydatkow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Prawo i instytucje Unii Europejskiej:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Komisja Europejska i Europejska Agencja \u015arodowiska (EEA):<\/strong>\u00a0Zweryfikowane raporty dotycz\u0105ce globalnych przychod\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dyrektywa 2003\/87\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady:<\/strong>\u00a0Pierwotne ramy prawne reguluj\u0105ce zasady funkcjonowania systemu i wydatkowania \u015brodk\u00f3w (w tym Artyku\u0142 10).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023\/959 z 10 maja 2023 roku:<\/strong>\u00a0Zrewidowane przepisy w ramach pakietu &#8220;Fit for 55&#8221;, wprowadzaj\u0105ce twardy obowi\u0105zek przeznaczania 100% dochod\u00f3w z licytacji na cele klimatyczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dane rynkowe i analizy eksperckie:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Europejska Gie\u0142da Energii (EEX) w Lipsku:<\/strong>\u00a0Bilanse roczne i dane transakcyjne z platformy aukcyjnej, na kt\u00f3rej pa\u0144stwa sprzedaj\u0105 swoje uprawnienia.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Niezale\u017cne instytucje badawcze (Think-tanki):<\/strong>\u00a0Analizy dotycz\u0105ce nadpoda\u017cy uprawnie\u0144 i wydatk\u00f3w pa\u0144stw opracowane m.in. przez holenderski CE Delft , brukselski Bruegel oraz raporty sektorowe Cleantech for Europe.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najwa\u017cniejsze informacje w skr\u00f3cie: Czytaj tak\u017ce: Co to jest ETS, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142 i jak dzia\u0142a? Europejski System Handlu Emisjami (EU ETS) zosta\u0142 zainaugurowany w 2005 roku, b\u0119d\u0105c bezpo\u015brednim nast\u0119pstwem ustale\u0144 mi\u0119dzynarodowego Protoko\u0142u z Kioto. Dzi\u015b to najstarszy i najwi\u0119kszy na \u015bwiecie rynek obrotu emisjami, kt\u00f3rego&nbsp;fundamentaln\u0105 filozofi\u0105 jest zasada &#8220;zanieczyszczaj\u0105cy p\u0142aci&#8221;.&nbsp;W uproszczeniu: koszty niszczenia klimatu &#8230; <a title=\"Polska zarobi\u0142a 138 mld z\u0142 na ETS. 98,7 proc. pieni\u0119dzy nie trafi\u0142o tam, gdzie mia\u0142o\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/dobrezrodla.com\/?p=19576\" aria-label=\"Read more about Polska zarobi\u0142a 138 mld z\u0142 na ETS. 98,7 proc. pieni\u0119dzy nie trafi\u0142o tam, gdzie mia\u0142o\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19576","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19577,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19576\/revisions\/19577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}