Najwa\u017cniejsze informacje w skr\u00f3cie:
Gdzie s\u0105 Mistrale? Antoni Macierewicz w 2016 og\u0142osi\u0142 w Sejmie nieprawdziw\u0105 informacj\u0119 o sprzeda\u017cy egipskich okr\u0119t\u00f3w Mistral Rosji za symbolicznego dolara, bazuj\u0105c na danych z niszowego, prokremlowskiego portalu.<\/p>\n\n\n\n
Gdzie s\u0105 Caracale? Rz\u0105d PiS uniewa\u017cni\u0142 w tym samym czasie wart 13,5 mld z\u0142 kontrakt na \u015bmig\u0142owce Airbusa, co skutkowa\u0142o wieloletni\u0105 luk\u0105 w zdolno\u015bciach operacyjnych wojska oraz wyp\u0142at\u0105 80 mln z\u0142 odszkodowania dla producenta.<\/p>\n\n\n\n
Black Hawki bez offsetu. Zamiast jednej platformy z pe\u0142nym offsetem w pa\u0144stwowych zak\u0142adach w \u0141odzi, kupiono mniejsze partie maszyn Black Hawk (Lockheed Martin) oraz AW101 (Leonardo), co doprowadzi\u0142o do rozdrobnienia floty.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d mistrale w dyskusji o SAFE? \u015arodowisko polityczne Antoniego Macierewicza blokuje program SAFE (44 mld euro), argumentuj\u0105c mi\u0119dzy innymi, \u017ce wym\u00f3g wydania wi\u0119kszo\u015bci \u015brodk\u00f3w w UE uniemo\u017cliwia dalsze, swobodne zakupy gotowego uzbrojenia w USA.<\/p>\n\n\n\n
W marcu 2026 roku podczas debaty w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej pad\u0142y s\u0142owa, kt\u00f3re przypomnia\u0142y o decyzjach Ministerstwa Obrony Narodowej z lat 2015\u20132018. Minister spraw zagranicznych Rados\u0142aw Sikorski, odnosz\u0105c si\u0119 do bie\u017c\u0105cego sporu o unijny program po\u017cyczkowy SAFE, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ostro do by\u0142ego szefa MON Antoniego Macierewicza: “Antek, \u015bwirze! Gdzie Caracale, gdzie Mistrale za 1 euro?” Pytanie nie by\u0142o przypadkowe – mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 do powodu, dla kt\u00f3rego PiS tak naprawd\u0119 jest sceptyczny wobec europejskiego programu zbrojeniowego.<\/p>\n\n\n\n
Mistrale za 1 dolara. Rosyjska dezinformacja stanowiskiem polskiego MON?
Zrozumienie s\u0142\u00f3w szefa polskiej dyplomacji wymaga cofni\u0119cia si\u0119 do wydarze\u0144 z 2014 roku. W bezpo\u015brednim nast\u0119pstwie aneksji P\u00f3\u0142wyspu Krymskiego przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105, w\u0142adze Francji znalaz\u0142y si\u0119 pod silnym naciskiem spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej. W efekcie Pary\u017c odm\u00f3wi\u0142 dostarczenia Rosji dw\u00f3ch wybudowanych ju\u017c i op\u0142aconych okr\u0119t\u00f3w desantowych typu Mistral \u2013 nowoczesnych jednostek zdolnych do transportu \u015bmig\u0142owc\u00f3w i du\u017cych oddzia\u0142\u00f3w wojska. Ostatecznie francuski rz\u0105d odsprzeda\u0142 te okr\u0119ty marynarce wojennej Egiptu.<\/p>\n\n\n\n
Dwa lata p\u00f3\u017aniej, 20 pa\u017adziernika 2016 roku, podczas sejmowej debaty nad stanem polskiej armii, Antoni Macierewicz poinformowa\u0142 pos\u0142\u00f3w, \u017ce posiada informacje z “dobrych \u017ar\u00f3de\u0142” (potem m\u00f3wiono, \u017ce z \u201cutajnionych \u017ar\u00f3de\u0142\u201d), jakoby Egipt potajemnie przekaza\u0142 oba okr\u0119ty Federacji Rosyjskiej za symboliczn\u0105 kwot\u0119 jednego dolara.<\/p>\n\n\n\n
W p\u00f3\u017aniejszych przekazach medialnych i wypowiedziach polityk\u00f3w kwota ta funkcjonowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c jako “jedno euro”. Wyst\u0105pienie ministra wed\u0142ug komentator\u00f3w mia\u0142o na celu wykazanie nielojalno\u015bci Republiki Francuskiej wobec sojusznik\u00f3w z NATO i uzasadnienie trwaj\u0105cego och\u0142odzenia w dwustronnych relacjach polityczno-wojskowych.<\/p>\n\n\n\n
Analiza fakt\u00f3w wykaza\u0142a jednak, \u017ce przekazana z sejmowej m\u00f3wnicy informacja nie mia\u0142a pokrycia w rzeczywisto\u015bci. Doniesienia o transakcji nie pojawi\u0142y si\u0119 w \u017cadnych oficjalnych komunikatach egipskich czy rosyjskich agencji pa\u0144stwowych, a transfer tak du\u017cych jednostek desantowych w tajemnicy jest technicznie niemo\u017cliwy do zrealizowania. Jedynym miejscem w przestrzeni informacyjnej, w kt\u00f3rym opublikowano te doniesienia, by\u0142 niszowy, prokremlowski portal. Co istotne, artyku\u0142 ten ukaza\u0142 si\u0119 w sieci blisko rok przed wyst\u0105pieniem Antoniego Macierewicza. Bior\u0105c pod uwag\u0119 marginalne znaczenie tego \u017ar\u00f3d\u0142a oraz up\u0142yw czasu od publikacji, wy\u0142owienie tej konkretnej, fa\u0142szywej informacji spo\u015br\u00f3d tysi\u0119cy codziennych doniesie\u0144 medialnych trudno wyt\u0142umaczy\u0107 standardowym obiegiem informacji w administracji pa\u0144stwowej.<\/p>\n\n\n\n
Oparcie oficjalnego stanowiska ministerstwa na rosyjskiej dezinformacji wywo\u0142a\u0142o zauwa\u017calne skutki mi\u0119dzynarodowe. Ambasador Egiptu w Rosji oficjalnie i kategorycznie zaprzeczy\u0142 doniesieniom o sprzeda\u017cy okr\u0119t\u00f3w, a sytuacj\u0119 komentowa\u0142y \u015bwiatowe agencje informacyjne. Wykorzystanie przez Ministerstwo Obrony Narodowej materia\u0142\u00f3w z prokremlowskiego portalu widziane w oczach zagranicznych partner\u00f3w mog\u0142o ukaza\u0107 systemowe luki w mechanizmach weryfikacji danych przez polski kontrwywiad wojskowy w tamtym czasie. Wymiar dyplomatyczny tego zdarzenia doprowadzi\u0142 do kryzysu zaufania na linii Warszawa-Pary\u017c, co wp\u0142yn\u0119\u0142o na kszta\u0142t relacji gospodarczych i wojskowych z francuskim przemys\u0142em zbrojeniowym.<\/p>\n\n\n\n
🤝 Pocz\u0105tek: Umowa stulecia
Warto\u015b\u0107 kontraktu ~1,2 mld \u20ac<\/p>\n\n\n\n
Liczba jednostek 2 okr\u0119ty<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy tak du\u017cy transfer zachodniej technologii ofensywnej do Rosji po upadku ZSRR. Okr\u0119ty specjalnie przystosowano do warunk\u00f3w arktycznych.<\/p>\n\n\n\n
WRZ 2014<\/p>\n\n\n\n
Wstrzymanie dostawy<\/p>\n\n\n\n
W obliczu aneksji Krymu i wojny w Donbasie, prezydent Hollande zamra\u017ca przekazanie pierwszego okr\u0119tu (“W\u0142adywostok”).<\/p>\n\n\n\n
LIS 2014<\/p>\n\n\n\n
Bezterminowe zawieszenie<\/p>\n\n\n\n
Francja ulega presji sojusznik\u00f3w (USA, Wielka Brytania, Polska). Rosyjscy marynarze szkol\u0105cy si\u0119 we Francji musz\u0105 wraca\u0107 do kraju.<\/p>\n\n\n\n
SIE 2015<\/p>\n\n\n\n
Polubowne rozwi\u0105zanie<\/p>\n\n\n\n
Oficjalne zerwanie umowy. Francja zwraca Rosji zaliczki (~1 mld \u20ac) i odzyskuje pe\u0142ne prawo do dysponowania jednostkami po demonta\u017cu rosyjskiego sprz\u0119tu.<\/p>\n\n\n\n
WRZ 2015<\/p>\n\n\n\n
Nowy nabywca: Egipt<\/p>\n\n\n\n
Zaledwie kilka tygodni p\u00f3\u017aniej Francja znajduje kupca. Oba okr\u0119ty trafiaj\u0105 do egipskiej marynarki za ok. 950 mln \u20ac.<\/p>\n\n\n\n
Nowe \u017cycie pod egipsk\u0105 flag\u0105
W\u0142adywostok Gamal Abdel Nasser<\/p>\n\n\n\n
Sewastopol Anwar El Sadat<\/p>\n\n\n\n
Ciekawostka: Poniewa\u017c okr\u0119ty by\u0142y technicznie przystosowane do rosyjskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w Ka-52K, Egipt\u2026 dokupi\u0142 ich kilkadziesi\u0105t od Rosji, by w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 potencja\u0142 swoich nowych nabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Mistrale i Caracale. Francuskie uzbrojenie “sprz\u0119tem non grata” w Polsce
W kwietniu 2015 roku \u00f3wczesny rz\u0105d koalicji PO-PSL rozstrzygn\u0105\u0142 wieloetapowy przetarg na dostaw\u0119 pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu \u015bmig\u0142owc\u00f3w wielozadaniowych H225M Caracal. Zwyci\u0119zc\u0105 post\u0119powania zosta\u0142o europejskie konsorcjum Airbus Helicopters. Warto\u015b\u0107 wynegocjowanej umowy szacowano na 13,5 miliarda z\u0142otych. Nowe maszyny mia\u0142y stanowi\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 platform\u0119 dla r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych i zast\u0105pi\u0107 wyeksploatowane konstrukcje radzieckie z rodziny Mi, takie jak Mi-8, Mi-14 i Mi-17. Cz\u0119\u015bci\u0105 porozumienia by\u0142y zobowi\u0105zania offsetowe obejmuj\u0105ce 100% warto\u015bci kontraktu, co zak\u0142ada\u0142o mi\u0119dzy innymi uruchomienie g\u0142\u00f3wnej linii monta\u017cowej \u015bmig\u0142owc\u00f3w w zak\u0142adach w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n
Po zmianie kierownictwa w Ministerstwie Obrony Narodowej jesieni\u0105 2015 roku, proces pozyskiwania \u015bmig\u0142owc\u00f3w od francuskiego producenta uleg\u0142 zahamowaniu. W pa\u017adzierniku 2016 (a wi\u0119c tym samym miesi\u0105cu, gdy “odkryto” mistrale za 1 dolara) roku Ministerstwo Rozwoju oficjalnie poinformowa\u0142o o definitywnym zerwaniu negocjacji offsetowych. Strona rz\u0105dowa argumentowa\u0142a t\u0119 decyzj\u0119 faktem, i\u017c oferta przedstawiona przez Airbusa nie zabezpiecza\u0142a w wystarczaj\u0105cym stopniu interesu ekonomicznego oraz bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
P\u00f3\u017aniejsze wypowiedzi os\u00f3b z najbli\u017cszego otoczenia ministra obrony narodowej dostarczy\u0142y dodatkowych informacji na temat faktycznego procesu decyzyjnego. Doktor Wac\u0142aw Berczy\u0144ski, pe\u0142ni\u0105cy rol\u0119 nieformalnego doradcy ministra, udzieli\u0142 wywiadu “Dziennikowi Gazecie Prawnej”. Stwierdzi\u0142 w nim bezpo\u015brednio: “To ja wyko\u0144czy\u0142em caracale”. Berczy\u0144ski poinformowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Antoni Macierewicz mianowa\u0142 go pe\u0142nomocnikiem do spraw \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Jak wykaza\u0142y p\u00f3\u017aniejsze kontrole poselskie, doradcy ministra posiadali dost\u0119p do niejawnej dokumentacji przetargowej w specjalnie wydzielonym miejscu na terenie ministerstwa, z pomini\u0119ciem standardowych procedur. Informacje te wywo\u0142a\u0142y dyskusj\u0119 o transparentno\u015bci dzia\u0142a\u0144 resortu, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie faktu, \u017ce Wac\u0142aw Berczy\u0144ski przez wiele lat by\u0142 pracownikiem ameryka\u0144skiego koncernu lotniczego Boeing.<\/p>\n\n\n\n
Strona rz\u0105dowa PiS podkre\u015bla\u0142a, \u017ce oferta Airbusa \u2013 mimo deklaracji 100% offsetu \u2013 nie dawa\u0142a twardych gwarancji transferu technologii serwisowania silnik\u00f3w i awioniki ani pewno\u015bci co do trwa\u0142o\u015bci 6000 deklarowanych miejsc pracy. Wed\u0142ug Macierewicza, bezpieczniej by\u0142o kupi\u0107 sprawdzone maszyny “z p\u00f3\u0142ki” w ju\u017c istniej\u0105cych polskich fabrykach.<\/p>\n\n\n\n
Decyzja o rezygnacji z zakupu maszyn H225M Caracal poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 konkretne skutki finansowe i operacyjne. Wymiar prawny sporu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w grudniu 2021 roku, kiedy to polski rz\u0105d zawar\u0142 zatwierdzon\u0105 s\u0105downie ugod\u0119 z konsorcjum Airbus. Na jej mocy pa\u0144stwo wyp\u0142aci\u0142o producentowi ponad 80 milion\u00f3w z\u0142otych rekompensaty z tytu\u0142u niepodpisania kontraktu. Wymiar militarny tej decyzji oznacza\u0142 od\u0142o\u017cenie w czasie procesu wymiany sprz\u0119tu, w wyniku czego Wojska Specjalne oraz Marynarka Wojenna zmuszone by\u0142y do wieloletniego oczekiwania na nowe platformy, co pog\u0142\u0119bi\u0142o sprz\u0119tow\u0105 luk\u0119 mi\u0119dzy innymi w dziedzinie ratownictwa morskiego.<\/p>\n\n\n\n
\u015amig\u0142owce z USA i W\u0142och. Co zast\u0105pi\u0142o Caracale?
Pierwotny plan modernizacji lotnictwa zak\u0142ada\u0142 pozyskanie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu maszyn opartych na jednej, wsp\u00f3lnej platformie przeznaczonej dla r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych. Koncepcja ta wi\u0105za\u0142a si\u0119 z wymogiem offsetowym obejmuj\u0105cym mi\u0119dzy innymi budow\u0119 g\u0142\u00f3wnej linii monta\u017cowej w Wojskowych Zak\u0142adach Lotniczych w \u0141odzi. Po uniewa\u017cnieniu tego post\u0119powania, zrezygnowano z kompleksowego offsetu technologicznego na rzecz szybszego zakupu maszyn “z p\u00f3\u0142ki”. Zamiast jednej, uniwersalnej floty, Ministerstwo Obrony Narodowej zdecydowa\u0142o si\u0119 na pozyskanie mniejszych partii dw\u00f3ch zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w: Black Hawk oraz AW101.<\/p>\n\n\n\n
Wybrane w ramach procedur pomostowych maszyny pochodzi\u0142y od podmiot\u00f3w powi\u0105zanych z zagranicznym kapita\u0142em, posiadaj\u0105cych jednocze\u015bnie swoje zak\u0142ady produkcyjne na terytorium Polski. \u015amig\u0142owce wielozadaniowe S-70i Black Hawk s\u0105 produkowane przez Polskie Zak\u0142ady Lotnicze w Mielcu, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do ameryka\u0144skiego koncernu Lockheed Martin, w\u0142a\u015bciciela firmy Sikorsky. Pierwsze egzemplarze tych \u015bmig\u0142owc\u00f3w z nowej puli zam\u00f3wie\u0144 zosta\u0142y oficjalnie przekazane polskim Wojskom Specjalnym w grudniu 2019 roku.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei ci\u0119\u017ckie \u015bmig\u0142owce AW101 to produkt europejskiego koncernu zbrojeniowego Leonardo, opieraj\u0105cego si\u0119 w g\u0142\u00f3wnej mierze na kapitale w\u0142oskim i brytyjskim. Koncern ten jest r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem zak\u0142ad\u00f3w PZL-\u015awidnik. Maszyny AW101 zosta\u0142y zakontraktowane w 2019 roku z przeznaczeniem dla Marynarki Wojennej do zada\u0144 polegaj\u0105cych na zwalczaniu okr\u0119t\u00f3w podwodnych oraz ratownictwie morskim. Po procesie produkcji, test\u00f3w i certyfikacji, pierwsze sztuki dotar\u0142y do Polski i wesz\u0142y do s\u0142u\u017cby pod koniec 2023 roku.<\/p>\n\n\n\n
Wymiarem gospodarczym tej decyzji by\u0142o skierowanie zam\u00f3wie\u0144 do fabryk zlokalizowanych w Mielcu i \u015awidniku, co skutkowa\u0142o marginalizacj\u0105 pa\u0144stwowych zak\u0142ad\u00f3w w \u0141odzi, kt\u00f3re wcze\u015bniej mia\u0142y by\u0107 g\u0142\u00f3wnym beneficjentem uniewa\u017cnionego kontraktu europejskiego. Dodatkowo, ze wzgl\u0119du na ramy czasowe \u2013 rezygnacja z wcze\u015bniejszego post\u0119powania nast\u0105pi\u0142a w 2016 roku, a dostawy sprz\u0119tu z nowych kontrakt\u00f3w rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dopiero pod koniec 2019 i w 2023 roku \u2013 w zdolno\u015bciach sprz\u0119towych armii powsta\u0142a wieloletnia luka. Niedobory te by\u0142y najbardziej zauwa\u017calne w dziedzinie ratownictwa morskiego (SAR) oraz operacji zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych (ZOP).<\/p>\n\n\n\n
Aspekt
Caracal (Airbus)
(2015-16, zerwana)
Black Hawk (Lockheed)
(Umowy 2019 + 2021)
AW101 (Leonardo)
(Umowa 2019)
Liczba \u015bmig\u0142owc\u00f3w
50 szt.(planowany zakup)
8 szt.(2 partie po 4)
4 szt.(zwalczanie okr\u0119t\u00f3w)
Warto\u015b\u0107 kontraktu
13,5 mld z\u0142
~1,35 mld z\u0142
1,65 mld z\u0142
Warto\u015b\u0107 offsetu
~13,4 mld z\u0142
Minimalna(brak du\u017cej umowy)
395,9 mln z\u0142
% offsetu
~100%
Symboliczny
~24%
Rodzaj zakupu
Pe\u0142ny program technologiczny
Szybki zakup \u201ez p\u00f3\u0142ki\u201d
Pilna potrzeba operacyjna
🚁 Caracal<\/p>\n\n\n\n
Infrastruktura: Pe\u0142na linia monta\u017cowa i centrum serwisowe w WZL-1 \u0141\u00f3d\u017a (pa\u0144stwowe).
Transfer wiedzy: Przekazanie 45 kluczowych technologii.
Rynek pracy: Estymacja ~6000 nowych miejsc pracy.
Beneficjent: G\u0142\u00f3wnie pa\u0144stwowe zak\u0142ady PGZ.
🦅 Black Hawk<\/p>\n\n\n\n
Infrastruktura: Wykorzystanie istniej\u0105cej fabryki PZL Mielec (w\u0142asno\u015b\u0107 Lockheed Martin).
Transfer wiedzy: Brak nowego du\u017cego transferu do zak\u0142ad\u00f3w pa\u0144stwowych.
Rynek pracy: Utrzymanie ~1700 etat\u00f3w w Mielcu.
Beneficjent: Prywatny koncern ameryka\u0144ski.
🔱 AW101<\/p>\n\n\n\n
Infrastruktura: Centrum Eksploatacji \u015amig\u0142owc\u00f3w w WZL-1 \u0141\u00f3d\u017a.
Transfer wiedzy: 10 lat serwisu i napraw w Polsce; badania w PG.
Rynek pracy: Wykorzystanie kadr PZL \u015awidnik (Leonardo).
Beneficjent: Prywatne Leonardo + pa\u0144stwowe WZL.
Kto realnie zyskuje?
Najwi\u0119ksza r\u00f3\u017cnica le\u017cy w podmiocie absorbuj\u0105cym technologi\u0119. Model Caracala zak\u0142ada\u0142 budow\u0119 kompetencji w pa\u0144stwowych zak\u0142adach PGZ. Modele Black Hawka i AW101 opieraj\u0105 si\u0119 na korzy\u015bciach p\u0142yn\u0105cych z posiadania fabryk przez prywatne koncerny zagraniczne na terenie Polski.<\/p>\n\n\n\n
Zamieni\u0142 stryjek siekierk\u0119 na kijek? \u015amig\u0142owce i offsety
W sferze operacyjnej uniewa\u017cniony kontrakt na 50 \u015bmig\u0142owc\u00f3w H225M Caracal zak\u0142ada\u0142 wprowadzenie jednej, sp\u00f3jnej platformy zdolnej do realizacji szerokiego spektrum zada\u0144. Maszyny te mia\u0142y zosta\u0107 wyposa\u017cone w zaawansowane systemy do ratownictwa bojowego (CSAR), wsparcia operacji specjalnych, transportu taktycznego oraz ewakuacji medycznej.<\/p>\n\n\n\n
\u015amig\u0142owce S-70i Black Hawk, pozyskane dla Wojsk Specjalnych, s\u0105 konstrukcjami l\u017cejszymi o innej charakterystyce nalotu i mniejszym ud\u017awigu ni\u017c wielozadaniowe Caracale. Z kolei ci\u0119\u017ckie maszyny AW101, przeznaczone s\u0105 dla Marynarki Wojennej do zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych i ratownictwa morskiego, co w praktyce uniemo\u017cliwia ich wykorzystanie do zada\u0144 transportowych na du\u017c\u0105 skal\u0119, jakie planowano przy zakupie 50 wsp\u00f3lnych platform.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie istotne r\u00f3\u017cnice wyst\u0105pi\u0142y w obszarze zobowi\u0105za\u0144 przemys\u0142owych i transferu wiedzy technologicznej. Oferta francuskiego konsorcjum Airbus Helicopters obejmowa\u0142a wed\u0142ug producenta offset o warto\u015bci r\u00f3wnej 100% ceny kontraktu, czyli oko\u0142o 13,5 miliarda z\u0142otych. Kluczowym elementem tego planu by\u0142o uruchomienie pe\u0142nej linii monta\u017cowej oraz centrum serwisowego w Wojskowych Zak\u0142adach Lotniczych nr 1 w \u0141odzi, w kt\u00f3rych polski Skarb Pa\u0144stwa posiada 90% udzia\u0142\u00f3w. Pozwoli\u0142oby to na zachowanie kontroli pa\u0144stwa nad cyklem \u017cycia maszyn i zatrzymanie zysk\u00f3w z ich serwisowania w zak\u0142adzie pa\u0144stwowym.<\/p>\n\n\n\n
Dla por\u00f3wnania, p\u00f3\u017aniejsze zakupy maszyn Black Hawk oraz AW101 odbywa\u0142y si\u0119 w trybie “z p\u00f3\u0142ki”, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z rezygnacj\u0105 z tak szerokiego offsetu i brakiem przekazania kluczowych technologii serwisowych do pa\u0144stwowej Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Cho\u0107 produkcja i monta\u017c tych maszyn odbywaj\u0105 si\u0119 w Mielcu oraz \u015awidniku, zak\u0142ady te stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatnych koncern\u00f3w zagranicznych \u2013 odpowiednio ameryka\u0144skiego Lockheed Martin i w\u0142osko-brytyjskiego Leonardo. Oznacza to, \u017ce bezpo\u015brednie zyski z kontrakt\u00f3w zbrojeniowych oraz kontrola nad technologi\u0105 serwisow\u0105 zosta\u0142y przesuni\u0119te z podmiot\u00f3w nadzorowanych przez polskie pa\u0144stwo do firm z kapita\u0142em zagranicznym.<\/p>\n\n\n\n
W tych zam\u00f3wieniach jest metoda. Odwr\u00f3t Polski od Europy
Decyzje podejmowane w Ministerstwie Obrony Narodowej w latach 2015\u20132018 uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w powtarzalny wzorzec, polegaj\u0105cy na systematycznym ograniczaniu wsp\u00f3\u0142pracy z zachodnioeuropejskimi partnerami technologicznymi w ramach wielostronnych program\u00f3w zbrojeniowych. R\u00f3wnolegle resort dokona\u0142 strategicznego zwrotu w stron\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych, czyni\u0105c z zakup\u00f3w na tamtejszym rynku fundament polityki obronnej pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adem tej tendencji by\u0142a kontynuacja programu obrony powietrznej “Wis\u0142a” opartego na systemie Patriot oraz zakup artylerii rakietowej HIMARS w ramach programu “Homar”. Umowy te, realizowane w trybie mi\u0119dzyrz\u0105dowym Foreign Military Sales (FMS), pozwoli\u0142y na pozyskanie nowoczesnego uzbrojenia, jednak wi\u0105za\u0142y si\u0119 z ograniczeniem transferu technologii do polskich zak\u0142ad\u00f3w w por\u00f3wnaniu do ofert proponowanych wcze\u015bniej przez konsorcja europejskie.<\/p>\n\n\n\n
Preferowanie wybranego kierunku dostaw wi\u0105za\u0142o si\u0119 niekiedy z odst\u0119powaniem od procedur otwartych przetarg\u00f3w na rzecz trybu zam\u00f3wie\u0144 z wolnej r\u0119ki. Najbardziej wyrazistym przyk\u0142adem takiego mechanizmu by\u0142 proces zakupu samolot\u00f3w do transportu najwa\u017cniejszych os\u00f3b w pa\u0144stwie. W marcu 2017 roku Ministerstwo Obrony Narodowej podpisa\u0142o z ameryka\u0144skim koncernem Boeing umow\u0119 na dostaw\u0119 trzech maszyn o warto\u015bci 523 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Resort uzasadnia\u0142 pomini\u0119cie standardowej drogi przetargowej piln\u0105 potrzeb\u0105 operacyjn\u0105 pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142anie to sta\u0142o si\u0119 przedmiotem niezale\u017cnej oceny instytucji kontrolnych. Zar\u00f3wno Krajowa Izba Odwo\u0142awcza, jak i S\u0105d Okr\u0119gowy w Warszawie orzek\u0142y w 2017 roku, \u017ce umowa o warto\u015bci oko\u0142o 2,5 miliarda z\u0142otych zosta\u0142a zawarta z ra\u017c\u0105cym naruszeniem przepis\u00f3w prawa zam\u00f3wie\u0144 publicznych. Organy te uzna\u0142y, \u017ce uniewa\u017cnienie wcze\u015bniejszych post\u0119powa\u0144 nie stanowi\u0142o wystarczaj\u0105cej przes\u0142anki do zastosowania trybu bezkonkurencyjnego. Mimo stwierdzonych nieprawid\u0142owo\u015bci, kontrakt pozosta\u0142 w mocy ze wzgl\u0119du na zaawansowanie jego realizacji oraz interes publiczny zwi\u0105zany z dokonanymi ju\u017c p\u0142atno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n
Ukszta\u0142towany w tamtym okresie model pozyskiwania uzbrojenia stanowi bezpo\u015brednie t\u0142o dla obecnych spor\u00f3w parlamentarnych, w tym debaty dotycz\u0105cej unijnego programu Security Action for Europe (SAFE), na kt\u00f3rej pad\u0142y tytu\u0142owe s\u0142owa do Antoniego Macierewicza. Program ten oferuje pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim Unii Europejskiej dost\u0119p do znacznych funduszy na modernizacj\u0119 armii w formie korzystnych po\u017cyczek, z czego Polska mog\u0142aby pozyska\u0107 blisko 44 miliardy euro. Sprzeciw wobec tego mechanizmu, przejawiaj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy innymi weto prezydenta Karola Nawrockiego, jest bezpo\u015brednio powi\u0105zany z przyj\u0119tymi przed laty przez Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 priorytetami geopolitycznymi.<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z barier w przyj\u0119ciu programu SAFE, przywo\u0142an\u0105 wcze\u015bniej w dyskursie przez PiS, jest jego konstrukcja, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce od 80% do 90% przyznanych \u015brodk\u00f3w musi zosta\u0107 ulokowanych w krajowym i europejskim przemy\u015ble zbrojeniowym. Taki wym\u00f3g promuje rozw\u00f3j lokalnych zdolno\u015bci produkcyjnych i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wewn\u0105trz Unii Europejskiej, co stoi w sprzeczno\u015bci z utrwalon\u0105 w PiS doktryn\u0105 opierania modernizacji na zakupach gotowego sprz\u0119tu od dostawc\u00f3w ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. Obecne kontrowersje wok\u00f3\u0142 finansowania armii s\u0105 zatem kontynuacj\u0105 wybranego przez Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego dekad\u0119 temu wektora polityki obronnej, przedk\u0142adaj\u0105cego dwustronne relacje z Waszyngtonem nad integracj\u0119 z europejskimi inicjatywami obronnymi.<\/p>\n\n\n\n
Program \/ Sprz\u0119t
Dostawca
Warto\u015b\u0107 i Status
Uwagi \/ Kontekst
System Patriot (Wis\u0142a)
🇺🇸 USA (Raytheon)
4,75 mld USD
Podpisany: Marzec 2018
Program priorytetowy. Umowa wynegocjowana pod nadzorem Macierewicza, sfinalizowana kr\u00f3tko po jego odej\u015bciu.
Samoloty VIP (Boeing 737)
🇺🇸 USA (Boeing)
523 mln USD
Podpisany: Marzec 2017
Zakup zrealizowany z \u201ewolnej r\u0119ki\u201d, z pomini\u0119ciem standardowej procedury przetargowej.
Pociski JASSM-ER
🇺🇸 USA (Lockheed Martin)
~940 mln PLN
Podpisany: Grudzie\u0144 2016
Strategiczny zakup rakiet o zasi\u0119gu ok. 1000 km, dedykowanych polskiej flocie F-16.
Haubice Krab (Regina)
🇵🇱 Polska (HSW)
~4,6 mld PLN
Podpisany: Grudzie\u0144 2016
Rekordowy kontrakt krajowy na 96 dzia\u0142 wykorzystuj\u0105cych podwozia K9 i polskie systemy.
Zestawy Piorun (PPZR)
🇵🇱 Polska (Mesko)
Kontrakt krajowy
Podpisany: Grudzie\u0144 2016
Wsparcie rodzimej produkcji nowoczesnych, przeno\u015bnych zestaw\u00f3w przeciwlotniczych.
Zasada: Priorytet dla strategicznego partnerstwa z USA oraz maksymalizacja zam\u00f3wie\u0144 w pa\u0144stwowych zak\u0142adach PGZ.<\/p>\n\n\n\n
Program \/ Sprz\u0119t
Dostawca
Status Decyzji
Pow\u00f3d i Skutki
H225M Caracal
🇪🇺 Europa (Airbus)
Uniewa\u017cniony
Jesie\u0144 2016
Oficjalnie: brak porozumienia offsetowego. Skutek: ostry kryzys dyplomatyczny z Francj\u0105.
Tankowce MRTT (Karkonosze)
🇪🇺 Europa (Airbus)
Wycofanie Polski
Arbitralne wyj\u015bcie z programu wsp\u00f3lnej floty NATO; sprawa obj\u0119ta badaniem prokuratorskim.
Okr\u0119ty podwodne (Orka)
🇪🇺 Francja \/ Niemcy \/ Szwecja
Zamro\u017cony
Nagle zmieniono za\u0142o\u017cenia (wym\u00f3g rakiet manewruj\u0105cych), co skutecznie wyhamowa\u0142o proces wyboru dostawcy.
Miecznik i Czapla
🇪🇺 Oferenci Europejscy
Odsuni\u0119te w czasie
Programy fregat i patrolowc\u00f3w od\u0142o\u017cone na \u201elata przysz\u0142e\u201d wobec braku sp\u00f3jnej koncepcji w IU.
Zasada: Anulowanie lub zamra\u017canie projekt\u00f3w, w kt\u00f3rych dominowa\u0142y podmioty z Europy Zachodniej.<\/p>\n\n\n\n
Nie tylko mistrale. Program Karkonosze i zarzut “zdrady dyplomatycznej”
Jedn\u0105 z decyzji o najpowa\u017cniejszych skutkach dla zdolno\u015bci operacyjnych Si\u0142 Powietrznych by\u0142o jednostronne wycofanie Rzeczypospolitej Polskiej z mi\u0119dzynarodowego programu MMF (Multinational MRTT Fleet), znanego w kraju pod kryptonimem “Karkonosze”. Inicjatywa ta, realizowana pod egid\u0105 NATO i Europejskiej Agencji Obrony, zak\u0142ada\u0142a wsp\u00f3lny zakup oraz eksploatacj\u0119 floty wielozadaniowych samolot\u00f3w transportowo-tankuj\u0105cych Airbus A330 MRTT. Polska, b\u0119d\u0105ca sygnatariuszem listu intencyjnego od 2012 roku, mia\u0142a partycypowa\u0107 w kosztach na poziomie oko\u0142o 22%, co gwarantowa\u0142oby stacjonowanie cz\u0119\u015bci maszyn w bazie w Powidzu.<\/p>\n\n\n\n
W czerwcu 2016 roku Antoni Macierewicz podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o wyj\u015bciu z programu, argumentuj\u0105c to wysokimi kosztami i brakiem satysfakcjonuj\u0105cego offsetu. Zaniechanie to pozbawi\u0142o polskie my\u015bliwce F-16 autonomicznej zdolno\u015bci do tankowania w powietrzu, co drastycznie ograniczy\u0142o ich zasi\u0119g oraz czas przebywania nad celem bez konieczno\u015bci korzystania z maszyn sojuszniczych. W pa\u017adzierniku 2024 roku komisja do spraw badania wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich i bia\u0142oruskich pod przewodnictwem gen. Jaros\u0142awa Str\u00f3\u017cyka sformu\u0142owa\u0142a wobec by\u0142ego ministra zarzut “zdrady dyplomatycznej” (art. 129 kk). Raport komisji wskaza\u0142, \u017ce decyzja o rezygnacji z programu zosta\u0142a podj\u0119ta arbitralnie, bez wymaganych konsultacji ze Sztabem Generalnym.<\/p>\n\n\n\n
Okres urz\u0119dowania Antoniego Macierewicza charakteryzowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c “nietypowymi” dzia\u0142aniami w obszarze s\u0142u\u017cb specjalnych oraz polityki kadrowej. W grudniu 2015 roku dosz\u0142o do nocnego wej\u015bcia przedstawicieli MON do tworzonego wraz ze S\u0142owacj\u0105 Centrum Eksperckiego Kontrwywiadu NATO (CEK NATO). Dzia\u0142aniem tym kierowa\u0142 Bart\u0142omiej Misiewicz, \u00f3wczesny szef gabinetu politycznego i rzecznik resortu, kt\u00f3ry mimo braku wy\u017cszego wykszta\u0142cenia oraz do\u015bwiadczenia wojskowego, odgrywa\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w procesach decyzyjnych ministerstwa. Rok p\u00f3\u017aniej Misiewicz zosta\u0142 uhonorowany przez ministra Z\u0142otym Medalem za Zas\u0142ugi dla Obronno\u015bci Kraju, co wywo\u0142a\u0142o liczne g\u0142osy krytyki w \u015brodowiskach weteran\u00f3w, wskazuj\u0105ce na odej\u015bcie od dotychczasowych standard\u00f3w przyznawania wysokich odznacze\u0144 pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n\n
W obszarze modernizacji technicznej Marynarki Wojennej lata 2015\u20132018 up\u0142yn\u0119\u0142y pod znakiem wstrzymania kluczowych program\u00f3w rozwojowych. Trzy strategiczne projekty \u2013 “Orka” (okr\u0119ty podwodne), “Miecznik” (fregaty) oraz “Czapla” (patrolowce) \u2013 nie wysz\u0142y poza faz\u0119 planowania lub zosta\u0142y uniewa\u017cnione w dotychczasowym kszta\u0142cie. W przypadku programu “Orka”, resort wielokrotnie zmienia\u0142 wymagania techniczne, nagle wprowadzaj\u0105c wym\u00f3g wyposa\u017cenia niewielkich jednostek ba\u0142tyckich w rakiety manewruj\u0105ce dalekiego zasi\u0119gu do ra\u017cenia cel\u00f3w l\u0105dowych. Te nierealistyczne z punktu widzenia fizyki i bud\u017cetu za\u0142o\u017cenia doprowadzi\u0142y do parali\u017cu decyzyjnego, w wyniku czego Polska utraci\u0142a realne zdolno\u015bci si\u0142 podwodnych po wycofaniu przestarza\u0142ych okr\u0119t\u00f3w typu Kobben.<\/p>\n\n\n\n
Zwolennicy polityki Macierewicza podkre\u015blaj\u0105, \u017ce w tym samym okresie Polska podpisa\u0142a rekordowe kontrakty z USA (Patriot, HIMARS, JASSM) i Kore\u0105 Po\u0142udniow\u0105 (K2, K9), dzi\u0119ki kt\u00f3rym wydatki na obronno\u015b\u0107 wzros\u0142y z 2% do ponad 4% PKB \u2013 najwi\u0119cej w NATO. Ich zdaniem \u00bbodwr\u00f3t od Europy\u00ab to po prostu wyb\u00f3r najszybszej i najpewniejszej drogi modernizacji armii.<\/p>\n\n\n\n
Symbolem trudno\u015bci w zarz\u0105dzaniu pa\u0144stwowym przemys\u0142em obronnym sta\u0142 si\u0119 przypadek fabryki Autosan z Sanoka, kt\u00f3ra po nacjonalizacji zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do Polskiej Grupy Zbrojeniowej. W 2017 roku firma ta straci\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubiegania si\u0119 o wojskowe zam\u00f3wienie na autokary polowe o warto\u015bci blisko 30 milion\u00f3w z\u0142otych. Powodem odrzucenia oferty by\u0142 fakt, \u017ce dokumentacja przetargowa zosta\u0142a z\u0142o\u017cona przez przedstawiciela fabryki z dwudziestominutowym op\u00f3\u017anieniem wzgl\u0119dem wyznaczonego terminu. Incydent ten, obok kontrowersji wok\u00f3\u0142 zakupu samolot\u00f3w VIP bez przetargu czy uniewa\u017cniania kontrakt\u00f3w europejskich, jest przywo\u0142ywany przez analityk\u00f3w jako przyk\u0142ad dysfunkcji biurokratycznej i braku skutecznego nadzoru nad procesami akwizycyjnymi w okresie, gdy na czele MON sta\u0142 Antoni Macierewicz.<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: PolskieRadio24.pl\/Micha\u0142 Tomaszkiewicz<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d to wiemy? Jak to ustalili\u015bmy?
Podstaw\u0105 przygotowanej analizy jest zestawienie oficjalnych dokument\u00f3w pa\u0144stwowych, orzecze\u0144 niezale\u017cnych organ\u00f3w kontrolnych, materia\u0142\u00f3w archiwalnych polskiego parlamentu oraz bezpo\u015brednich wypowiedzi os\u00f3b odpowiedzialnych za procesy decyzyjne w resorcie obrony. Informacje zosta\u0142y zweryfikowane poprzez krzy\u017cowe sprawdzenie nast\u0119puj\u0105cych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Oficjalne stenogramy i nagrania z posiedze\u0144 Sejmu RP: Przebieg debat parlamentarnych, w tym kluczowe wyst\u0105pienia Antoniego Macierewicza z pa\u017adziernika 2016 roku oraz Rados\u0142awa Sikorskiego z marca 2026 roku, zosta\u0142 zrekonstruowany na podstawie oficjalnych zapis\u00f3w z posiedze\u0144 izby ni\u017cszej parlamentu.<\/p>\n\n\n\n
Orzecznictwo i decyzje organ\u00f3w kontrolnych: Dane dotycz\u0105ce narusze\u0144 prawa przy zakupie samolot\u00f3w VIP pochodz\u0105 bezpo\u015brednio z uzasadnie\u0144 wyrok\u00f3w S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie oraz orzecze\u0144 Krajowej Izby Odwo\u0142awczej (KIO) z 2017 roku.<\/p>\n\n\n\n
Raport komisji ds. badania wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich i bia\u0142oruskich: Informacje dotycz\u0105ce zarzut\u00f3w \u201ezdrady dyplomatycznej\u201d w zwi\u0105zku z programem \u201eKarkonosze\u201d oraz analizy mechanizm\u00f3w wyj\u015bcia z inicjatywy MRTT opieraj\u0105 si\u0119 na ustaleniach komisji pod przewodnictwem gen. bryg. Jaros\u0142awa Str\u00f3\u017cyka z pa\u017adziernika 2024 roku.<\/p>\n\n\n\n
Wywiady i o\u015bwiadczenia os\u00f3b kluczowych dla proces\u00f3w decyzyjnych: Szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce zako\u0144czenia negocjacji w sprawie \u015bmig\u0142owc\u00f3w Caracal oparto na bezpo\u015brednich s\u0142owach dr. Wac\u0142awa Berczy\u0144skiego dla “Dziennika Gazety Prawnej” oraz oficjalnych komunikatach Ministerstwa Rozwoju i Ministerstwa Obrony Narodowej.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentacja przetargowa i audyty PGZ: Fakty dotycz\u0105ce przebiegu przetargu na autokary w firmie Autosan oraz dane o warto\u015bciach kontrakt\u00f3w na systemy Patriot, HIMARS i karabinki Grot pochodz\u0105 z dokumentacji Inspektoratu Uzbrojenia oraz komunikat\u00f3w Polskiej Grupy Zbrojeniowej.
Analiza materia\u0142\u00f3w dezinformacyjnych: Mechanizm powielenia informacji o sprzeda\u017cy okr\u0119t\u00f3w Mistral ustalono poprzez identyfikacj\u0119 pierwotnych publikacji na rosyjskich portalach propagandowych (m.in. topnewsrussia.ru) i zestawienie ich z p\u00f3\u017aniejszymi oficjalnymi sprostowaniami rz\u0105d\u00f3w Francji oraz Egiptu.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentacja unijnego programu SAFE: Parametry finansowe, zasady alokacji \u015brodk\u00f3w (wym\u00f3g 80\u201390% udzia\u0142u przemys\u0142u krajowego) oraz cele modernizacyjne zosta\u0142y opracowane na podstawie oficjalnych wytycznych Unii Europejskiej dotycz\u0105cych instrumentu Security Action for Europe.<\/p>\n\n\n\n
Dane o stanie floty i dostawach sprz\u0119tu: Chronologia dostaw \u015bmig\u0142owc\u00f3w Black Hawk i AW101 oraz dane o brakach operacyjnych Marynarki Wojennej bazuj\u0105 na raportach technicznych i komunikatach dow\u00f3dztw rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych z lat 2019\u20132023.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najwa\u017cniejsze informacje w skr\u00f3cie:Gdzie s\u0105 Mistrale? Antoni Macierewicz w 2016 og\u0142osi\u0142 w Sejmie nieprawdziw\u0105 informacj\u0119 o sprzeda\u017cy egipskich okr\u0119t\u00f3w Mistral Rosji za symbolicznego dolara, bazuj\u0105c na danych z niszowego, prokremlowskiego portalu. Gdzie s\u0105 Caracale? Rz\u0105d PiS uniewa\u017cni\u0142 w tym samym czasie wart 13,5 mld z\u0142 kontrakt na \u015bmig\u0142owce Airbusa, co skutkowa\u0142o wieloletni\u0105 luk\u0105 w zdolno\u015bciach … Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19912"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19913,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19912\/revisions\/19913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}