Buraki, cho\u0107 w sklepach dost\u0119pne niemal przez ca\u0142y rok i tanie, cz\u0119sto nie goszcz\u0105 zbyt cz\u0119sto na naszych talerzach. Maj\u0105 kolor g\u0142\u0119bokiego rubinu i pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 naturalnego filtra w organizmie. Ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci pomagaj\u0105 odci\u0105\u017cy\u0107 w\u0105trob\u0119, usprawniaj\u0105 kr\u0105\u017cenie oraz obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie krwi. Warto zatem pomy\u015ble\u0107 o cz\u0119stszym w\u0142\u0105czeniu ich do codziennej diety, dbaj\u0105c jednocze\u015bnie o to, by ich podanie nie by\u0142o monotonne.<\/p>\n\n\n\n
Betalainy i betaina \u2013 klucz do zdrowej w\u0105troby
W burakach obecne s\u0105 dwa cenne sk\u0142adniki: barwniki betalainowe i betaina. To dzi\u0119ki nim \u017c\u00f3\u0142\u0107 jest rozrzedzana, co sprzyja lepszemu drogocennemu przep\u0142ywowi i chroni kom\u00f3rki w\u0105troby przed gro\u017anym st\u0142uszczeniem. Badania naukowe z 2023 roku wykaza\u0142y, \u017ce codzienne spo\u017cycie 250 ml soku z burak\u00f3w przez 12 tygodni znacz\u0105co obni\u017cy\u0142o st\u0119\u017cenie enzymu ALT oraz zmniejszy\u0142o stopie\u0144 ot\u0142uszczenia w\u0105troby u os\u00f3b z niealkoholow\u0105 chorob\u0105 st\u0142uszczeniow\u0105 tego organu.<\/p>\n\n\n\n
Dodatkowe korzy\u015bci buraka \u2013 azotany wspieraj\u0105ce uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia<\/p>\n\n\n\n
Burak to jeden z najbogatszych warzyw w naturalne azotany, kt\u00f3rych zawarto\u015b\u0107 waha si\u0119 mi\u0119dzy 102 a 1620 mg na kilogram \u015bwie\u017cej masy. Po przekszta\u0142ceniu w organizmie w tlenek azotu, azotany przyczyniaj\u0105 si\u0119 do poprawy ci\u015bnienia krwi i zwi\u0119kszenia wydolno\u015bci organizmu. To cenny atut dla os\u00f3b dbaj\u0105cych o serce i uk\u0142ad naczyniowy.<\/p>\n\n\n\n
Historia i kulinarne zastosowania buraka
Burak zwyczajny (Beta vulgaris L.) pochodzi z basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego, gdzie by\u0142 uprawiany ju\u017c trzy tysi\u0105ce lat temu. Do naszego kraju trafi\u0142 w \u015bredniowieczu, a na polskich sto\u0142ach jego obecno\u015b\u0107 udokumentowano ju\u017c w XVI wieku, zw\u0142aszcza w formie \u0107wik\u0142y. W tradycyjnej kuchni korze\u0144 buraka s\u0142u\u017cy\u0142 do przygotowania barszczu, ch\u0142odnik\u00f3w czy kiszonek, a kwas buraczany do zakwaszania \u017cur\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c sezon na \u015bwie\u017ce buraki przypada na koniec lata, z powodu dost\u0119pnych technik ich przechowywania mo\u017cemy si\u0119 nimi rozkoszowa\u0107 w\u0142a\u015bciwie przez ca\u0142\u0105 zim\u0119. Ten warzywny korze\u0144 wyr\u00f3\u017cnia delikatna s\u0142odycz z lekko ziemist\u0105 nut\u0105, kt\u00f3ra znakomicie komponuje si\u0119 z chrzanem, jab\u0142kiem lub kozim serem. Dodanie odrobiny kwasu podkre\u015bla jego naturalny umami smak.<\/p>\n\n\n\n
Burak jako naturalny \u201elekarz\u201d naszych w\u0105troby
Zaledwie 43 kalorie na 100 gram to \u015bwietna propozycja dla os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 zadba\u0107 o sylwetk\u0119 i zdrowie. Burak charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 g\u0119sto\u015bci\u0105 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, takich jak:<\/p>\n\n\n\n
kwas foliowy (witamina B9), kt\u00f3ry sprzyja prawid\u0142owemu podzia\u0142owi kom\u00f3rek i pomaga metabolizowa\u0107 homocystein\u0119;
betaina, kt\u00f3ra reguluje gospodark\u0119 t\u0142uszczow\u0105 w w\u0105trobie oraz pozytywnie wp\u0142ywa na up\u0142ynnianie \u017c\u00f3\u0142ci;
potas, niezb\u0119dny do kontrolowania ci\u015bnienia t\u0119tniczego i pracy mi\u0119\u015bni;
betalainy (m.in. betanina) \u2013 silne antyoksydanty \u0142agodz\u0105ce stany zapalne.<\/p>\n\n\n\n
Znaczny rozg\u0142os buraki zyska\u0142y dzi\u0119ki eksperymentowi opublikowanemu w 2023 roku w czasopi\u015bmie Frontiers in Nutrition. U 180 doros\u0142ych z niealkoholowym st\u0142uszczeniem w\u0105troby dzienna dawka 250 ml soku z burak\u00f3w przez trzy miesi\u0105ce obni\u017cy\u0142a poziomy enzym\u00f3w ALT i ALP oraz bilirubiny. Zaobserwowano tak\u017ce zmniejszenie ot\u0142uszczenia w\u0105troby potwierdzone USG. Najlepsze efekty odnotowano przy po\u0142\u0105czeniu soku z diet\u0105 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105, co dodatkowo korzystnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na profil lipidowy u badanych.<\/p>\n\n\n\n
Jak betalainy chroni\u0105 w\u0105trob\u0119?
W przegl\u0105dzie literatury z 2024 roku betanina, czyli czerwony barwnik buraka, zosta\u0142a nazwana \u201eczerwonym kaskiem ochronnym\u201d hepatocyt\u00f3w. Jej dzia\u0142anie polega na pobudzaniu enzymu HO-1 oraz aktywacji szlaku Nrf2, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 wolne rodniki zanim uszkodz\u0105 b\u0142ony kom\u00f3rkowe. W kr\u00f3tkim czasie poprawia to przep\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci oraz usprawnia detoksykacj\u0119 organizmu, a na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 hamuje progresj\u0119 st\u0142uszczenia w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n
3 szybkie i smaczne pomys\u0142y na dania z burakiem<\/p>\n\n\n\n
Buraki to kuchenne kameleony, kt\u00f3re znakomicie pasuj\u0105 zar\u00f3wno do zup, sa\u0142atek, jak i da\u0144 g\u0142\u00f3wnych. Nie wymagaj\u0105 przy tym wielkiego nak\u0142adu pracy, by wydoby\u0107 ich s\u0142odycz i pi\u0119kny, naturalny kolor. Oto ekspresowe propozycje na buraczany talerz, kt\u00f3re odmieni\u0105 twoje menu:<\/p>\n\n\n\n
Barszcz na zakwasie
Przygotuj aromatyczny wywar warzywny i po\u0142\u0105cz go z domowym zakwasem z burak\u00f3w, czosnkiem oraz li\u015bciem laurowym. Podaj z fasol\u0105 \u201ePi\u0119kny Ja\u015b\u201d, aby wzbogaci\u0107 smak i doda\u0107 zupie kremowej konsystencji oraz bia\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n
Buraczane carpaccio
Surowego buraka pokr\u00f3j w bardzo cienkie plasterki, skrop sokiem z cytryny oraz oliw\u0105 z oliwek. Dopraw orzechami w\u0142oskimi i pokruszon\u0105 fet\u0105, co doda daniu chrupko\u015bci i przyjemnego, s\u0142onego kontrastu.<\/p>\n\n\n\n
Wegetaria\u0144skie kule mocy<\/p>\n\n\n\n
Upiecz buraki do mi\u0119kko\u015bci, zmiksuj je z ciecierzyc\u0105, tahini oraz kminem rzymskim. Uformuj ma\u0142e klopsiki i zapiecz przez oko\u0142o 10 minut. \u015awietnie sprawdz\u0105 si\u0119 jako ro\u015blinna alternatywa mi\u0119sa, szczeg\u00f3lnie w tortillach lub sa\u0142atkach.<\/p>\n\n\n\n
Informacje zawarte w materiale maj\u0105 charakter informacyjny i nie zast\u0119puj\u0105 profesjonalnej porady medycznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Buraki, cho\u0107 w sklepach dost\u0119pne niemal przez ca\u0142y rok i tanie, cz\u0119sto nie goszcz\u0105 zbyt cz\u0119sto na naszych talerzach. Maj\u0105 kolor g\u0142\u0119bokiego rubinu i pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 naturalnego filtra w organizmie. Ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci pomagaj\u0105 odci\u0105\u017cy\u0107 w\u0105trob\u0119, usprawniaj\u0105 kr\u0105\u017cenie oraz obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie krwi. Warto zatem pomy\u015ble\u0107 o cz\u0119stszym w\u0142\u0105czeniu ich do codziennej diety, dbaj\u0105c jednocze\u015bnie o to, … Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26691","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26692,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26691\/revisions\/26692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrezrodla.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}