Trybunał Konstytucyjny orzekł, że nowelizacja ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z lipca 2024 roku – mająca na celu przywrócenie niezależności KRS – jest niezgodna z Konstytucją. To kolejny wyrok, który uderza w działania ustawodawcze obecnej większości parlamentarnej i otwiera nowy etap sporu między TK a Sejmem.
Sprawę rozpoznał pełny skład TK, a orzeczenie zapadło większością głosów. Przewodniczył prezes Bogdan Święczkowski, a sprawozdawcą była sędzia Krystyna Pawłowicz. Trybunał zakwestionował kluczowe elementy reformy – m.in. wygaszenie mandatów obecnych członków Rady oraz nowy sposób wyboru sędziów KRS przez środowisko sędziowskie, a nie – jak obecnie – przez Sejm.
Neosędziowie poza grą – TK mówi „nie”
Nowelizacja przewidywała również wykluczenie z możliwości kandydowania tzw. neosędziów – czyli osób nominowanych przez KRS po zmianach wprowadzonych w 2017 roku przez rząd PiS. TK uznał te zapisy za niezgodne z konstytucyjnymi standardami ochrony praw nabytych i stabilności mandatu sędziego.
Co istotne, rozprawa odbyła się bez udziału przedstawicieli Sejmu i Prokuratora Generalnego – co podkreśla głęboki impas między organami państwa.
Sejm nie uznaje wyroków TK?
Obecna większość parlamentarna od miesięcy kwestionuje legalność części składów Trybunału i jego orzeczeń. Już w marcu 2024 roku Sejm przyjął uchwałę, w której stwierdzono, że uwzględnianie wyroków TK wydanych „z naruszeniem prawa” może samo w sobie naruszać zasadę legalizmu. Efektem tej uchwały jest niepublikowanie wyroków TK w Dzienniku Ustaw – co z kolei rodzi wątpliwości co do ich mocy prawnej.
TK funkcjonuje obecnie w niepełnym składzie – obsadzonych jest 11 z 15 stanowisk. Większość klubów sejmowych, poza PiS, odmawia udziału w wyborze nowych sędziów, co dodatkowo paraliżuje działalność tego organu.
Tymczasem resort sprawiedliwości już przygotował nowy projekt reformy KRS, który ma być bardziej kompromisowy – zakłada udział części „neosędziów” w wyborach, ale podtrzymuje zasadę głosowania przez całe środowisko sędziowskie.