W Sejmie rozpatrywano propozycje reform systemu świadczeń społecznych, obejmujące wprowadzenie kryteriów dochodowych w programie 800 plus oraz likwidację 13. i 14. emerytury. Te zmiany miałyby przynieść budżetowi państwa dziesiątki miliardów złotych oszczędności rocznie, jednak nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji.
Nowy pomysł polityki społecznej – reforma systemu świadczeń
Polityka społeczna w Polsce przechodzi dynamiczne zmiany, a programy takie jak 800 plus odgrywają w niej kluczową rolę. To świadczenie, wprowadzone w 2016 roku i aktualizowane, przysługuje na każde dziecko do 18. roku życia bez względu na dochody rodziny.
Eksperci podkreślają ambiwalentne skutki programu: zmniejszenie skrajnego ubóstwa, ale też ogromne obciążenie budżetu – blisko 63 miliardy złotych rocznie.
Seniorzy korzystają z dodatkowych świadczeń, takich jak „trzynastka” i „czternastka”. „Trzynastka” jest wypłacana każdemu emerytowi na poziomie minimalnej emerytury, natomiast „czternastka” podlega kryterium dochodowemu. Łączny koszt tych programów przekracza 31 miliardy złotych rocznie, stanowiąc poważne wyzwanie dla finansów publicznych.
Propozycje ekspertów: ograniczenia i likwidacje świadczeń
Ekonomiści z FOR i WEI proponują radykalną reformę, by uczynić system bardziej efektywnym. Rekomendują wprowadzenie progu dochodowego w 800 plus na poziomie płacy minimalnej na osobę w gospodarstwie domowym, co ograniczyłoby liczbę beneficjentów o połowę i zaoszczędziłoby około 30 miliardów złotych rocznie.
Dodatkowo postulują całkowitą likwidację 13. emerytury (oszczędność 32 mld zł) i 14. emerytury (12 mld zł), argumentując, że to świadczenia o charakterze politycznym, a nie kapitałowym. Zamiast nich proponują lepszą waloryzację emerytur i zrównanie wieku emerytalnego do 67 lat dla obu płci.
obrazek
Inne pomysły obejmują zamrożenie funduszu płac w sektorze publicznym, rewizję rent oraz prywatyzację spółek Skarbu Państwa. Reformy miałyby być wprowadzane etapami, np. w 2026 roku wstrzymanie 14. emerytury i kryterium w 800 plus.
Petycja w Sejmie i debata o alternatywach
Do Sejmu wpłynęły petycje postulujące różne zmiany, w tym likwidację wybranych świadczeń na rzecz uproszczenia systemu. Jedna z nich sugerowała zniesienie podatku dochodowego w zamian za likwidację 800 plus i emerytur dodatkowy, argumentując neutralnością budżetową.
Ministerstwo Finansów ostrzega, że radykalne reformy wymagałyby podniesienia podatków lub cięć w innych obszarach, co budzi kontrowersje.
Rząd zapewnia, że nie planuje redukcji świadczeń ani podnoszenia wieku emerytalnego, choć eksperci podkreślają potrzebę zmian dla uzdrowienia finansów publicznych.
Co dalej z polityką społeczną w Polsce?
Debaty wokół tych propozycji uwidaczniają napięcia między potrzebami społecznymi a ograniczeniami budżetowymi. Obecny system, choć kosztowny, pozostaje filarem pomocy, ale rosnąca deficytowość (ok. 5,5% PKB w 2025) zmusza do poszukiwań oszczędności.
Warto śledzić dalsze decyzje Sejmu i Komisji ds. Petycji, które mogą wpłynąć na kształt programów socjalnych w najbliższych latach.