Część 2, kontynuacja opowieści. Radu odwrócił się gwałtownie.
Kilka metrów za nim, pod czarnym parasolem, stała starsza kobieta. Białe włosy wystawały jej spod chusty, a w wolnej ręce trzymała bukiet chryzantem.
Rozpoznał ją od razu.
— Pani Petrescu…
Matka Oany.
Kobieta podeszła powoli, nie spuszczając go z oczu.
— Wyszedłeś dzisiaj.
To nie było pytanie.
Radu wstał z trudem. Potem ponownie odwrócił się w stronę płyty nagrobnej.
Pod imieniem Oanei było napisane:
„Kochająca mama Matei.”
Znów spojrzał na mały czerwony samochodzik obok kwiatów.
— Kim jest Matei?
Kobieta spuściła wzrok.
— Syn Oany.
Radu poczuł, jak mu ściska klatkę piersiową.
— Oana nie miała żadnego dziecka, kiedy trafiłem do więzienia.
Matka Oany milczała.
I to właśnie to milczenie go przestraszyło.
— Z kim miała dziecko?
Kobieta podniosła na niego oczy.
— Z tobą, Radu.
Przez kilka sekund już nawet nie słyszał deszczu.
— Nie…
— Oana była w ciąży, kiedy zostałeś aresztowany.
Radu zrobił krok w tył.
Nagle ich ostatnie spotkanie powróciło mu do pamięci z bolesną klarownością.
„Radu, muszę ci coś powiedzieć…”
„Nie teraz!”
„Ale musisz mnie posłuchać!”
On ją odesłał do domu.
Myślał, że ją chroni.
Nie wiedział, że tamtego wieczoru Oana próbowała mu powiedzieć, że zostanie ojcem.
— Dlaczego nie powiedziała mi później? — zapytał. — Pięć lat… Dlaczego nikt mi o tym nie powiedział?
Matka Oany otworzyła torebkę i wyjęła starą kopertę.
— Bo próbowała.
I podała mu ją.
Na kopercie było napisane jego imię.
Pismo Oany.
Radu rozpoznałby je spośród tysiąca.
— To jest tylko jedna z nich — powiedziała kobieta. Wysyłała ci listy. Na początku prawie co miesiąc.
— Nie dostałem żadnego.
— Wiem.
— To dlaczego przestała?
Kobieta zawahała się.
— Ponieważ niektóre wróciły. A po jakimś czasie Oana zaczęła wierzyć, że może nie chcesz jej odpisywać.
Radu ścisnął kopertę w dłoni.
— Nawet nie wiedziałem, że istnieje!
Głos mu się załamał.
Matka Oany podeszła bliżej.
— Wiem. Dowiedziałam się za późno, że sprawy nie były takie, jak ona myślała.
Radu zamknął oczy.
Pięć lat.
Jego syn zrobił pierwszy krok bez niego. Wypowiedział pierwsze słowo bez niego. Miał gorączkę, obchodził urodziny, być może pierwszy dzień w przedszkolu.
A on nawet nie wiedział, że istnieje.
— Gdzie on jest?
Kobieta nie zdążyła odpowiedzieć.
Z końca alei dobiegł głos dziecka:
— Babciu!
Radu zastygnął.
Chłopczyk mający około pięciu lat szedł do nich pod niebieskim parasolem, trzymany za rękę przez mężczyznę.
Dziecko podeszło do grobu i zatrzymało się, kiedy zobaczyło obcego.
Radu nie mógł od niego oderwać wzroku.
Nie był jego idealną kopią, jak mówią w opowieściach. Miał rysy Oany, zwłaszcza kształt twarzy i jej uśmiech.
Ale coś w spojrzeniu dziecka było mu niepokojąco znajome.
Chłopczyk spojrzał na kwiaty obok grobu.
— Mój samochodzik!
Pobiegł do niego.
— Zostawiłem ją tu wczoraj.
Podniósł ją z błota i otrzepał rękawem.
Radu patrzył na niego nie mogąc nic powiedzieć.
— Matei, chodź tutaj na chwilę — powiedziała babcia.
Dziecko podeszło.
— Kim jest pan?
Kobieta przez chwilę przyłożyła rękę do ust.
— Nazywa się Radu. Był… bardzo ważną osobą dla twojej mamy.
Matei spojrzał na niego ciekawie.
— Poznałeś mamę?
Radu przełknął ciężko.
— Tak.
— W porządku?
Oczy mu się zaszkliły.
— Bardzo dobrze.
Mężczyzna, który przywiózł Mateia, podszedł i wyciągnął do niego rękę.
— Andrei. Brat Oany.
Radu ledwo go rozpoznał. Kilka lat wcześniej był prawie jeszcze chłopcem.
— Czy on wie, kim jestem?
— Nie — odpowiedział Andrei. — Oana nie chciała, żebyśmy mu opowiadali tylko historię o ojcu, którego nie poznał. Powiedziała, że jeśli wrócisz, to ty będziesz musiał zdecydować, jakim chcesz być dla niego człowiekiem.
Radu spojrzał na syna.
Chciał go objąć.
Ale nie miał do tego prawa.
Dla Mateia był tylko obcym na cmentarzu.
— Czy Oana wiedziała, że była chora? — zapytał cicho.
Jego matka pokiwała głową.
— Tak. I zanim umarła, zostawiła coś dla ciebie.
Tego samego wieczoru Radu wszedł po raz pierwszy od pięciu lat do mieszkania Oany.
Prawie nic się nie zmieniło.
Na półce stały zdjęcia Mateia: noworodek, roczny, dwuletni, przy choince, z tortem przed sobą.
Całe życie, które Radu przegapił.
Matka Oany położyła przed nim pudełko.
W środku były listy.
Zdjęcia.
Pierwsze USG.
Opaska z porodówki.
I pendrive.
— Ten — powiedziała — prosiła, żebym dała ci go tylko jeśli wrócisz i będziesz chciał poznać Mateia.
Radu podłączył pendrive'a do laptopa.
Obraz pojawił się po kilku sekundach.
Oana siedziała na kanapie.
Była widocznie osłabiona i miała chustę na głowie, ale gdy spojrzała w stronę kamery, Radu natychmiast rozpoznał ten uśmiech.
— Cześć, Radu.
Przyłonił dłoń do ust.
— Jeśli to oglądasz, znaczy że wróciłeś.
Oana zrobiła pauzę.
— I prawdopodobnie już dowiedziałeś się o Mateiu.
Radu spuścił głowę.
— Chciałam ci to powiedzieć tamtego wieczoru. Po tym jak odszedłeś, pisałam do ciebie. Przez długi czas myślałam, że twoja cisza była twoim wyborem. Dopiero później zaczęłam rozumieć, że może moje listy nigdy nie dotarły tam, gdzie powinny.
Oana wytarła łzę.
— Byłam na ciebie zła. Potem byłam na siebie zła. Ale Matei nie ma żadnej winy za lata, które my straciliśmy.
Poza kadrem rozległ się śmiech dziecka.
Oana uśmiechnęła się.
— Nie wiem, jakim człowiekiem będziesz, kiedy wyjdziesz. Ale jeśli zechcesz być częścią jego życia, proszę o jedno: nie mów mu, że jesteś jego ojcem i potem nie oczekuj, że od razu cię pokocha.
Radu już płakał.
— Pozwól mu cię poznać. Bądź obecny. Dotrzymaj słowa. I pozwól mu zdecydować, kiedy naprawdę staniesz się jego ojcem.
Obraz się zatrzymał.
Radu długo stał przed ekranem.
Nazajutrz nie poszedł do Mateia.
Ani następnego dnia.
Najpierw znalazł pokój do wynajęcia. Potem pracę w warsztacie samochodowym.
Nie chciał wchodzić w życie dziecka z obietnicami.
Chciał wejść z czymś, czego dawno nie miał: stabilnością.
Po kilku tygodniach Andrei zadzwonił do niego.
— Idziemy z Mateiem do parku w sobotę. Jeśli chcesz, możesz przyjść.
Radu przyszedł dwadzieścia minut wcześniej.
Gdy Matei go zobaczył, rozpoznał go.
— Pan od mamy!
Radu uśmiechnął się.
— To ja.
Matei miał w ręku ten sam czerwony samochodzik.
— Znowu odpadło mu koło.
Podał mu je.
— Umiesz to naprawić?
Radu usiadł na ławce i obejrzał je z taką powagą, że chłopiec się roześmiał.
— Myślę, że możemy spróbować.
Przymocował koło i oddał mu samochodzik.
Matei popchnął samochodzik po ławce.
— Mama mówiła, że tata umiał naprawiać rzeczy.
Radu zamarł z ręką nieruchomo.
Dziecko tego nie zauważyło.
— Ty też znałeś tatę?
Radu spojrzał na Andreia.
On się nie wtrącił.
Wtedy Radu zrozumiał, że może powiedzieć prawdę.
Ale przypomniała mu się Oana.
Nie proś go o nic.
Pozwól mu cię poznać.
— Tak — odpowiedział. — Znałem go.
Matei pokiwał zadowolony i dalej się bawił.
Minęły tygodnie.
Potem miesiące.
Radu przyszedł, kiedy obiecał, że przyjdzie.
Nauczył go jeździć na rowerze. Naprawiał mu zabawki. Zabrał go razem z babcią do ogrodu zoologicznego. Pozostał przy nim, gdy miał gorączkę.
Nie próbował nadrobić pięciu lat.
Budował kolejny dzień.
Pewnego popołudnia Matei zapytał go:
— Radu, dlaczego zawsze do mnie przychodzisz?
Pytanie zaskoczyło go i zastało nieprzygotowanego.
Usiadł obok niego.
— Bo lubię być z tobą.
Matei pomyślał przez kilka sekund.
— A dlatego, że jesteś tatą?
Radu poczuł, że serce mu stanęło.
Dziecko patrzyło na niego bardzo poważnie.
— Kto ci to powiedział?
— Babcia. Zapytałem ją.
Radu nie wiedział, co zrobić.
— Jesteś zły?
Matei pokręcił głową.
— Nie.
Potem podniósł czerwony samochodzik.
— Przyjdziesz też jutro?
Oczy Radu napełniły się łzami.
Nie objął go na siłę i nie poprosił, żeby mówił do niego „tata”.
Po prostu się uśmiechnął.
— Jeśli chcesz, przyjdę.
Matei podszedł i położył mu samochodzik na dłoń.
— Chcę.
W dniu, w którym wyszedł z więzienia, Radu myślał, że wolność to metalowa brama zamykająca się za nim.
Mylił się.
Prawdziwa wolność zaczęła się przed nagrobkiem, kiedy jedno zdanie ujawniło mu, że poza wszystkim, co stracił, Oana zostawiła mu też powód, by zacząć od nowa.
Nie mógł odzyskać tych pięciu lat.
Nie mógł sprowadzić Oany z powrotem.
Ale mógł być obecny przez kolejne lata.
A tym razem Radu nie zamierzał już odejść.