Premier Donald Tusk podczas wizyty w Berlinie zaskoczył opinię publiczną odważnym oświadczeniem. W obecności kanclerza Friedricha Merza zapowiedział, że jeśli Niemcy nie wypłacą odszkodowań ofiarom II wojny światowej, Polska zrobi to sama. W jego słowach wybrzmiało wyraźne wezwanie: „Pospieszcie się”, skierowane do Berlina — bo czas dla pokrzywdzonych działa nieubłaganie. W Polsce żyje jeszcze ok. 50 tysięcy osób, które doznały krzywd z rąk nazistowskich Niemiec — każdego roku liczba ta się zmniejsza.
To wystąpienie Tuska przypomina szachowy gambit — ryzykowny ruch, który może przynieść polityczne zwycięstwo. Premier postawił na silny, emocjonalny przekaz, odwołując się do moralnej odpowiedzialności Niemiec. Nie był to jednak tylko apel do sumienia — padła konkretna propozycja: jeśli Berlin nie zareaguje, Warszawa może pokryć wypłaty z własnego budżetu. To nowa jakość w dyskusji o reparacjach.
Według przecieków medialnych, Niemcy zaproponowały jednorazowe wypłaty po 10 tysięcy euro dla poszkodowanych. Polska uznała to za niewystarczające i zaczęła domagać się rozwiązań długofalowych — w postaci cyklicznych świadczeń. Ruch Tuska może wywrzeć presję na niemieckich decydentów, ale może też wywołać wewnętrzne spory w Polsce — czy kraj powinien brać finansową odpowiedzialność za coś, czego domaga się od innego państwa?
Mimo kontrowersji, jedno jest pewne: Tusk poruszył temat, który przez lata był spychany na margines. Jego gambit może zmusić Berlin do działania — albo sprawić, że to Polska zapisze się w historii jako ta, która upomniała się o swoich obywateli, gdy było już niemal za późno.