Choć dziś świat zmaga się z chaosem, początki obecnych kryzysów sięgają znacznie dalej, niż mogłoby się wydawać. Zdaniem historyka, wiele z tego, co dziś wydaje się nagłe i dramatyczne, miało swoje ciche, często ignorowane początki jeszcze w XX wieku. Kluczowy moment? Ataki na World Trade Center w 2001 roku, które – jak mówi ekspert – zakończyły epokę pozornego globalnego bezpieczeństwa.
To wtedy, uruchomiona przez Osamę bin Ladena reakcja łańcuchowa, zmieniła bieg historii. Ale nie tylko terroryzm był sygnałem nadchodzących zawirowań. Wystąpienie Władimira Putina w Monachium w 2007 roku, wcześniej lekceważone, z dzisiejszej perspektywy brzmi jak zapowiedź agresywnej polityki, której Europa doświadczyła po latach.
W latach 90. dominował jednak optymizm – Polska wchodziła do NATO, szykowała się do Unii Europejskiej, a Rosja wydawała się zepchnięta na margines. W tle jednak już wtedy toczyły się wojny na Bałkanach, a Moskwa coraz głośniej wyrażała niezadowolenie z międzynarodowego układu sił.
Dziś to wszystko układa się w logiczny ciąg zdarzeń. Zlekceważone znaki, ostrzeżenia traktowane jako margines historii – właśnie one doprowadziły do sytuacji, w której świat znów balansuje na granicy konfliktów i destabilizacji.
Ale – jak podkreśla historyk – powtórka z katastrof XX wieku nie jest nieunikniona. O ile potrafimy dostrzegać niepokojące sygnały, zanim staną się globalnym problemem.